در پاسخ به نظريه ابوالفتوح بايد به اين نكات توجه شود:
۱. روش تأويلى: بدا به معنى نسخ: نسخ از ميان بردن يا لغو كردن يك فرمان است از سوى خداوند با فرستادن فرمانى ديگر؛ يعنى نسخ، ابطال حكمى ثابت است كه اگر باطل نمى گشت همچنان ثابت مى ماند. به گفته شيخ صدوق، خداوند در جريان نسخ، حكمى را كه پيشتر تشريع كرده، با صدور حكمى ديگر تغيير مى دهد؛ مانند تغيير قبله. [١]
۲. بدا به معنى إبدا و إظهار است و مراد آن است كه خداوند، امر نهفته اى را كه به هيچ روى بر خودش پوشيده نيست، بر انسان آشكار مى گرداند. در اين نظريه «ل» موجود در تعبير «بدا للّه » به معنى «مِن» انگاشته مى شود و به تعبير ديگر، بدا نه تغيير علم خدا، كه دگرگونى علم اولياى خداوند است، در مورد امرى كه از آن آگاهى نداشته اند. [٢]
در اين نظريه، توافقى با نظريه ابوالفتوح درباره ذبح اسماعيل ديده مى شود: ابوالفتوح، ذبح شدن اسماعيل را، آشكار شدن امر بر ابراهيم عليه السلام مى دانست كه ذبح كردن را به خطا گمان برده بود.
۳. روش تفسيرى: اولين قائل و نظريه پرداز اين روش، سيد مرتضى است. وى در توضيح اين مسئله مى گويد:
الف) امر و نهى، پيش از آنكه وجود يابد، ظاهر و معلوم نيست، چون چيزى كه وجود ندارد، متعلّق علم قرار نمى گيرد.
ب) خداوند خود مى داند كه در آينده، امر و نهى خواهد كرد.
ج) آمر و ناهى بودن خدا، در مورد چيزى نيز، پس از وجود يافتن امر و نهى معلوم مى گردد.