ترجمه در سراسر تاريخ جهان، پيوسته عالى ترين عامل نقل و انتقال ميان اقوام گوناگون بوده است. در زبان فارسى از دير ايام اين رسالت به نيكى انجام پذيرفته و داستانهاى كهن، آموزه هاى اخلاقى و دانشها و تجربه ملتهاى ديگر مايه ترجمه شده است. قرآن كريم، كتاب آسمانى مسلمانان، يكى از اين متونى است كه صحنه ترجمه واقع شده و كار درباره آن چندان گسترده بوده است كه كانونهاى ديگر ترجمه را در زبان فارسى زير شعاع خود قرار داده و ترجمه هاى انبوهى را از زمانهاى دور تا به امروز با روشهاى گوناگون، ميراث فرهنگى اين مرز و بوم قرار داده است.
شناخت و بررسى اين ميراث گرانبها نيازمند احاطه به جنبه هاى مختلف علمى و زبانى است. يكى از جهات بسيار مهم، كه از شيوه هاى رايج در كار تفسير و ترجمه به شمار مى آيد، مباحث لغوى و بيان معانى و كاربردهاى گوناگون يك كلمه است. در شرح گزارشى كه مترجم و مفسر از واژگان تازى به دست مى دهد، به كندوكاو اشتقاق، صرف، نحو، بلاغت و ديگر صورتهاى آرايش بيان و آراستگيهاى زبان مى پردازد.
مقاله حاضر درباره ظرايف و طرايف زبانى و بررسى شيوه هاى واژه گزينى و برابرسازى در تفسير روض الجنان و روح الجنان ابوالفتوح رازى است. اين مقاله گزارش و تحليلى است از گفتار پنجم پايان نامه آقاى محمد مراد ايرانى كه با عنوان ظرايف و طرايف نثر متون تفسيرى در سه تفسير مشهور قرن چهارم، پنجم و ششم (يعنى ترجمه منسوب به تفسير طبرى، تفسير كشف الأسرار ميبدى و تفسير روض الجنان ابوالفتوح رازى) تأليف يافته است.