دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٩٩
٣ / ١ ـ ١
پيمان فطرى
قرآن
«و [ياد كن] آن گاه را كه پروردگارت از پشت هاى بنى آدم ، ذريّه آنان را برگرفت و آنان را بر خودشان گواه ساخت كه : آيا پروردگار شما نيستم؟ گفتند : «چرا ؛ گواهى داديم» تا مبادا روز قيامت بگوييد : «ما از اين [امر] ، غافل بوديم»» .
«اى فرزندان آدم! مگر با شما عهد نكرده بودم كه شيطان را مپرستيد ؛ زيرا وى دشمن آشكار شماست ، و اين كه مرا بپرستيد [كه ]اين است راه راست؟» .
حديث
٢٤٤٤.تفسير العياشى ـ به نقل از زراره ـ : از امام باقر عليه السلام درباره اين سخن خداوند : «و [ياد كن] آن گاه را كه پروردگارت از پشت هاى بنى آدم» تا «بر خودشان گواه ساخت» سؤال كردم . فرمود : «خداوند ، ذريّه آدم را كه تا روز قيامت مى آيند ، از پشت او بيرون آورد و همگى به سان مورچه زرد بيرون ريختند ، و خدا خودش را به آنان شناسانيد و خويش را نشانشان داد . و اگر آن (عهدِ «ألَست») نبود ، هيچ كس پروردگارش را نمى شناخت . اين است معناى سخن او كه : «و اگر از آنان بپرسى : چه كسى آسمان ها و زمين را آفريد؟ هر آينه مى گويند : خدا» .
٢٤٤٥.امام باقر عليه السلام ـ درباره اين سخن خداوند ب «و [ياد كن] آن گاه را كه پروردگارت از پشت هاى بنى آدم» تا «گواهى داديم» ـ : شناخت ، مسجّل شد ؛ امّا [فرزندان آدم ]آن صحنه [و پيمان معرفت] را از ياد بردند و به زودى به ياد خواهند آورد ، و اگر آن (عهد «اَلَست») نبود ، هيچ كس نمى دانست كه آفريدگارش كيست و روزى رسانش چه كسى است .