دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٣٥
٤ / ١١
ازدواج
٢٣٧٨.علل الشرائع ـ به نقل از عبد اللّه بن يزيد ـ : يزيد بن سلام برايم گفت كه از پيامبر خدا پرسيد : بفرماييد كه چرا شب را «لَيْل» گفته اند؟ فرمود : «چون مردها را با زنان الفت مى دهد . [١] خداوند عز و جلشب را مايه الفت و پوشش ، قرار داده است و اين ، سخن خداوند عز و جل است ، آن جا كه مى فرمايد : «و شب را پوشش قرار داديم و روز را براى معاش [شما ]نهاديم»» .
٢٣٧٩.امام هادى عليه السلام ـ در خطبه عقد ازدواج ـ امّا بعد ، خداوند عز و جل وصلت [٢] را مايه الفت دل ها و نسبت خويشاوندى قرار داد . به واسطه آن ، ارحام را به هم پيوند داد و آن را موجب رأفت و مهربانى قرار داد ؛ «و در آن ، نشانه هايى براى دانايان است» .
٢٣٨٠.امام رضا عليه السلام : درباره ازدواج و وصلت ، حتّى اگر آيه اى محكم و سنّتى پيروى شده و احاديث فراوان هم نبود ، فوايدى كه خداوند در آن قرار داده است (از : نيكى به نزديكان و نزديك ساختن بيگانگان ، الفت دادن دل ها ، در هم تنيدن حقوق ، افزايش جمعيت ، و زياد شدن فرزند براى [كمك كردن در هنگام ]سختى هاى روزگار و امور زندگى) ، خود ، كافى بودند كه شخص خردمندِ دانا به آن بگرايد .
[١] علاّمه مجلسى قدس سره مى گويد : از اين خبر پيداست كه «ليل» مشتقّ از «مُلايلة» است به معناى الفت و موافقت . امّا نزد لغت شناسان ، عكس اين معنا مشهور است . فيروزآبادى مى گويد : «لايلتُه» يعنى : او را براى يك شب ، اجير كردم . «عامَلَه ملايلةً (مانند مياوَمةً)» است . [يعنى : روزانه با او معامله كرد] است و مى تواند توجّه دادن به اين نكته باشد كه اصل «ليل» سَتر (پوشاندن) است (بحار الأنوار : ج ٥٨ ص ١٥٨ و ج ٥٩ ص ٢) .[٢] وصلت ، از اختلاط و آميزش به وجود مى آيد و شبيه خويشاوندى است و محصول ازدواج است .