با تأمّل در آيات و احاديثى كه درباره راه هاى خداشناسى در سه فصل گذشته ملاحظه شدند ، مى توان به اين جمع بندى دست يافت كه از نگاه قرآن و احاديث اسلامى ، خداشناسى ، سه راه اصلى دارد ـ كه راه هاى ديگر به اين سه باز مى گردند ـ و آنها عبارت اند از : ١ . خودشناسى ٢ . جهان شناسى ٣ . مجاهدت . راه هاى اوّل و دوم ، علمى اند ؛ امّا راه سوم ، عملى است و البته هر سه راه ، در اين آيه شريف ، مورد اشاره قرار گرفته اند : «سَنُرِيهِمْ ءَايَـتِنَا فِى الاَْفَاقِ وَ فِى أَنفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْ ءٍ شَهِيدٌ . [١] به زودى ، نشانه هاى خودمان در كرانه ها [ى هستى ]و وجود خودشان را به آنان نشان خواهيم داد تا برايشان روشن شود كه او حق است . آيا اين كه

[١] فصّلت : آيه ٥٣ .[٢] عنكبوت : آيه ٦٩ .