دسته سوم ، احاديثى كه تصريح مى كنند خودشناسى ، مقدّمه و كليد هستى شناسى است ، چنان كه از امام على عليه السلام نقل شده است كه : مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَهُوَ لِغَيرِهِ أعرَفُ . [١] آن كه خود را بشناسد ، ديگران را بهتر مى شناسد . مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَدِ انتَهى إِلى غايَةِ كُلِّ مَعرِفَةٍ وعِلمٍ . [٢] آن كه خود را بشناسد ، به نهايت هر شناخت و دانشى مى رسد .

٤ . كليد خداشناسى

دسته چهارم ، احاديثى كه خودشناسى را كليد خداشناسى ، بلكه برابر با خداشناسى مى دانند كه در فصل چهارم به آنها پرداخته شد و مشهورترينِ آنها اين حديث شريف است كه از پيامبر خدا و امام على عليه السلام روايت شده كه فرموده اند : مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ . [٣] آن كه خود را بشناسد ، پروردگارش را نيز مى شناسد .

٥ . مقصود از خودشناسى

دسته پنجم ، احاديثى كه خودشناسى را تبيين و تفسير مى كنند ، مانند شمارى از احاديث فصل چهارم و همه احاديثى كه در باب دوم درباره آفرينش انسان

[١] ر . ك : غرر الحكم : ح ٨٧٥٨ .[٢] ر . ك : غرر الحكم : ح ٨٩٤٩ .[٣] ر . ك : ص ٤٣٢ ح ٢٤٧٩ .