دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٧٣

عبارت ديگر ، چگونه خداوند ، خود را شناسانده است؟ اگر دقّت كنيم ، خواهيم ديد كه خداوند متعال ، خود را از هر طريق ممكن ، به مردم معرّفى كرده و انواع ابزار و امكانات درونى و برونىِ خداشناسى را براى بشر فراهم ساخته است . از اين رو ، شيخ المحدّثين ، صدوق ؛ ، در تفسير سخن امام على عليه السلام كه مى فرمايد : «اِعرِفوا اللّه َ باللّه ِ ؛ خدا را به خدا بشناسيد» مى گويد : عَرَفنَا اللّه َ بِاللّه ِ ؛ لأَِنّا إن عَرَفناهُ بعُقولِنا فَهُوَ عز و جلواهِبُها ؛ وإن عَرَفناهُ عز و جلبِأَنبِيائِهِ ورُسُلِهِ وحُجَجِهِ : فَهُوَ عز و جلباعِثُهُم ومُرسِلُهُم ومُتَّخِذُهُم حُجَجا ؛ وإن عَرَفناهُ بِأَنفُسِنا فَهُوَ عز و جلمُحدِثُها ، فَبِهِ عَرَفناهُ . [١] خدا را به خدا شناختيم ؛ چون اگر او را به خِردهايمان بشناسيم ، خرد را همو بخشيده ، و اگر با پيامبران و فرستادگان و حجّت هايش بشناسيم ، باز خداى عز و جل ، خود ، آنان را بر انگيخته و فرستاده و به عنوان حجّت بر گرفته ، و اگر با نفْس خود بشناسيم ، باز هم خداى عز و جل آن را پديد آورده است . پس خدا را به خدا شناخته ايم . آنچه خداوند متعال ، براى آشنايى با خود ، در درونِ وجود انسان قرار داده است : سرشت خداشناسى ، خرد و دل است ـ كه شرح آن در فصل سوم ، ذيل عنوان «ابزارهاى خداشناسى» خواهد آمد ـ و آنچه در بيرون از وجود انسان قرار داده ، عبارت است از : وحى و انبيا . وظيفه انبياى الهى ـ همان طور كه امام على عليه السلام فرموده است ـ هدايت فطرت و خرد ، و زدودن موانع و حجاب هاى معرفت از ديده آنهاست : فَبَعَثَ فيهِم رُسُلَهُ ، وواتَرَ إِلَيهِم أَنبِياءَهُ ، لِيَستَأدوهُم ميثاقَ فِطرَتِهِ ، ويُذَكِّروهُم مَنسِيَّ نِعمَتِهِ ، ويَحتَجّوا عَلَيهِم بِالتَّبليغِ ، ويُثيروا لَهُم دَفائِنَ العُقولِ ، ويُروهُم