از مفهوم گسترده لفظ جامع جلاله اشاره دارند . بدين جهت هم ، در برخى از احاديث ، اين معانى در كنار هم قرار گرفته اند ، چنان كه امام على عليه السلام مى فرمايد : اللّه ُ مَعناهُ المَعبودُ الَّذي يألَهُ فِيهِ الخَلقُ ويُؤلَهُ إلَيهِ ، وَاللّه ُ هُوَ المَستورُ عَن دَركِ الأبصارِ ، المَحجوبُ عَن الأوهامِ وَالخَطَراتِ . [١] اللّه ، به معناى معبودى است كه خلق در او حيران اند و به او پناه برده مى شود ، و خدا ، آن كسى است كه از دريافت ديده ها پنهان است و از وهم ها و انديشه ها پوشيده است . البتّه لفظ جلاله ، به تدريج از مفهوم اشتقاقى خود ، جدا شده است و به صورت عَلَم براى ذات واجب الوجود و در بر گيرنده تمامى صفات كمال ، استعمال مى گردد . مى توان مباحث خداشناسى از منظر قرآن و حديث را كه از اهميّت بسيارى برخوردارند ، در سه بخش خلاصه كرد :

يك . شناخت خدا و نقش آن در زندگى

بخش اوّل به آيات و احاديثى اختصاص دارد كه به اصل وجود خدا و شناخت حقيقة الحقايق مربوط اند ، مسائلى كه در اين بخش بدانها پرداخته شده ، عبارت اند از : ارزش خداشناسى و نقش آن در تكامل انسان ، بركات اعتقاد به خدا در زندگى فردى و اجتماعى ، راهنمايان درونى و برونى انسان به آفريدگار جهان ، راه هاى خداشناسى ، نشانه هاى روشن وجود خدا ، رمزِ دستيابى به بالاترين مراتب خداشناسى ـ كه همان معرفت شهودى است ـ ، مرزهاى خداشناسى ، حجاب هاى ميان انسان و خدا ، و موانع خداشناسى .

[١] پس از «اللّه » ، نام هاى «رحيم» با دويست و بيست و هشت بار «رحمان» با صد و شصت و هشت بار و«عليم» با صد و شصت و دو بار ، نام ها و صفات پركاربرد خداوند در قرآن اند . بسيارى از نام ها و صفات نيز فقط يك بار در قرآن به كار رفته است ، مانند : «الاوّل» ، «الآخر» و «صمد» و . . . . براى آگاهى بيشتر از اين نام ها و صفات ، ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : ج ٥ ، الأسماء والصفات .[٢] ر . ك : ص ٤٠٤ ح ٢٤٥٠ .[٣] ر . ك : دانش نامه ميزان الحكمة : ج ٥ ص ٢٢٢ ح ٢٨٢٠ .