فرهنگ فقه فارسي

شناسنامه کتاب

همکاران گروه فرهنگ فقه

همکاران

نشانهها

اختصارات

فهرست مدخلها

باب السّلام

باب بنى جمح

باب بنى شیبه

باب جبرئیل

باب حنّاطین

باب صفا

باب کعبه

باد معده

بادیهنشین

باربری

بارداری

بارنامه

بارورسازی

بازار آزاد

بازجویی

بازخرید خدمت

بازداشت

بازنشستگی

بافندگی

بالوعه

بامداد

باين؛ طلاق

بئر العین

بئر معطن

بئر ناضح

بتریّه

بچهدان

بحول اللّه

بخت آزمایی

بدل تألیف

بدل جعلی

بدل حقیقی

بدل حیلوله

بدو صلاح

بذلی؛ حج

برائت؛ اصل

برائت رحم

برائت؛ سوره

برائت شرعی

برائت عقلی

برابری

برادرزاده

برادرزن

برادرشوهر

برد عدنی

بردۀ فراری

بردهفروشی

برد یمانی

برطلّه

بروج؛ سوره

برهنگی

برید بعث

بر یمین

بساوایی

بستانکار

بستگان

بسط ید

بطن مر

بقا بر تقلید

بقا بر جنابت

بلاد اسلام

بلاد حرب

بلاد خلاف

بلاد شرک

بلاد کبیره

بلاد کفر

بلاد متباعد

بلاد متقارب

بلاطۀ حمراء

بلد الحرام

بلدان اربع

بلدرچین

بلد؛ سوره

بلعیدن

بلندگو

بناء عقلاء

بنات نعش

بنت لبون

بنت مخاض

بنو اعیان

بنو علّت

بنی اسرائیل؛ سوره

بنی تغلب

بنی عبد شمس

بنی مطّلب

بنی نوفل

بنی هاشم

بواسیر

بودايى

بوریّا

بوسیدن

بو مادران

بویایی

بوییدن

بهائیت

بهیمه الانعام

بیت اللّه الحرام

بیت المال

بیت المعمور

بیت المقدس

بیت النار

بیت عتیق

بیداری

بیراهه

بیضۀ اسلام

بیع اختباری

بیع اقاله

بیّعان

بیعانه

بیع بثمنین

بیع تخییری

بیع تشریک

بیع تلجئیه

بیع تولیه

بیع جزاف

بیع حبل الحبله

بیع حصاة

بیع خيار

بیع خيار رؤیت

بیع دین به دین

بیع ربوی

بیع زمانی

بیع سببی

بیع سلف

بیع سلم

بیع سنینی

بیع شخصی

بیع شرط

بیع شرعى

بیع صرف

بیع صورى

بیع ضمنی

بیع عربون

بیع عرفی

بیع عریّه

بیع عین به عین

بیع عینه

بیع فضولی

بیع کالی به کالی

بیع کلی

بیع ما نیست یا نه

بیع متزلزل

بیع مجازفه

بیع مجر

بیع محابات

بیع محاقله

بیع مرابحه

بیع مزابنه

بیع مزایده

بیع مساومه

بیع مسبّبی

بیع مصّرته

بیع مضامین

بیع مضمون

بیع معاطات

بیع ملاقیح

بیع ملامسه

بیع منابذه

بیع مواضعه

بیع مؤامره

بیع موقّت

بیع نسیه

بیع نقد

بیع و سلف

بیع وضیعه

بیع وفا

بیعین در بیع

بیکاری

بیگانه

بیلیارد

بیمارستان

بیماری

بیماری روانی

بیماری مسری

بیمبالاتی

بیمه متقابل

بین الحرّتين

بین الطلوعين

بین الفجرين

بینایی

بیّنۀ اثبات

بیّنۀ اصل

بیّنۀ انهاء

بیّنۀ تعدیل

بیّنۀ جارح

بیّنۀ جرح

بیّنۀ حسبه

بیّنۀ خارج

بیّنۀ داخل

بیّنۀ شرعی

بیّنۀ فرع

بیّنه؛ قاعده

بیّنۀ کامل

بیّنۀ متشبث

بیّنۀ معدّل

بیّنۀ نفی

بیّنه و یمین؛ قاعده

بیهوده

پابرهنگی

پاپیون

پادزهر

پاره کردن

پاسبانی

پاک شدن

پاککننده

پاکیزگی

پانسمان

پایاپای

پایمال

پدربزرگ

پدرشوهر

پراکندگی

پرخوری

پردۀ بکارت

پردۀ کعبه

پرستاری

پرندۀ شکارى

پروارى

پروانۀ کسب

پرهیزگاری

پزشکی قانونی

پسانداز

پشتبام

پشیمانی

پلاتین

پلاستیک

پلیکان

پناه دادن

پناهندگی

پنجشنبه

پنیرمایه

پوسیدگی

پیامبر اسلام

پیامبران

پیدا شده

پیروزی

پیشانی

پیشنماز

پیشواز

پیکردن

پی گردن

پیمانه

پيمانهاى

پيوند اعضا

تابستان

تابعيّت

تاروپود

تاريكى

تازيانه

تا كردن

تامّ الخلقه

تأسيسى

تبديل امتثال

تبطین لحيه

تجاوز؛ قاعده

تجاهر به فسق

تجديدنظر

تجزّى اجتهاد

تحت الحنك

تحذیر؛ قاعده

تحريم؛ سوره

تحريمه

تحقيق مناطق

تحقيقي

تحمّل حديث

تحمل شهادت

تحيّات

تخریج مناطق

تخطّى رقاب

تخلية السّرب

تخمدان

تخيير ابتدایی

تخیير اجتهاد

تخیير استمرارى

تخيير شهوت

تخيير مصلحت

تداخل اسباب و مسبّبات

تراشیدن

تراویح

تربيع جنازه

تربيع قبر

ترتّب ایدى

ترتیب حكمى

ترتیب فعلى

ترجيح جهتى

ترجيح دلالى

ترجيح مضمونى

تردستی

ترساندن

ترشرویى

ترک استفصال؛ قاعده

تسامح در ادلّۀ سنن؛ قاعده

تسبيب؛ قاعده

تسبيحات اربع

تسبيحات ثلاث

تسبيح حضرت فاطمه عليها السّلام

تسبيح صغرى

تسبيح كبرى

تسریح به احسان

تسلّط؛ قاعده

تشبّث به حرّیت

تشبیك الأصابع

تشهّد خفیف

تشييع جنازه

تشييع فاحشه

تظاهر به فسق

تعادل و تراجیح

تعاقب ايدى

تعبّدی

تعدّد زوجات

تعدّد مطلوب

تعرّب بعد از هجرت

تعطیل حج

تعطیل حدود

تعظیم شعائر

تعمّد اعراب

تغابن؛ سوره

تغليب؛ قاعده

تغییر جنسیت

تفريق صفقه

تقديرى

تقليد ابتدايى

تقليد بقايى

تكاثر؛ سوره

تكبيرات افتتاح

تكبيرات سبع

تكبيرات عيد

تكبيرة الإحرام

تكبيرة الإستفتاح

تكبيرة الإفتتاح

تكبير ركوع

تكبير سجود

تكبير قنوت

تكبير قيام

تكثير اثر

تكليف استقلالى

تكليف بما لا يطاق

تكليف شرعى

تكليف ضمنى

تكليف ظاهرى

تكليف عقلى

تكليف غيرى

تكليف كفايى

تكليف نفسى

تكليف واقعى

تكوير؛ سوره

تلبيات اربع

تلّ سرخ

تلسكوپ

تلف اعتبارى

تلف حكمى

تلف شرعى

تلقّى جلب

تلقيح مصنوعى

تلقّى ركبان

تلگراف

تلويزيون

تنباكو

تنزيل؛ سوره

تنزيل؛ قاعده

تنظيم خانواده

تنقيح مناط

تنگى وقت

توانايى

توبۀ باطنى

توبۀ حكمى

توبه؛ سوره

توحيد؛ سوره

توصّلى

توقيفى

تيراندازى

تين؛ سوره

ثمن المثل

ثمن المسمّى

ثنويّه

ثنيّۀ كداء

ثنيّۀ كدى

فهرست منابع

فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٥٣ - توبه

حكم:توبه از اهمّ واجبات الهى است كه در قرآن كريم و روايات با تأكيد فراوان به آن سفارش شده است؛ بويژه براى مريض،(٥)هنگام نماز،(٦)دعا(٧)و زيارت معصومان عليهم السّلام.(٨)

از غسلهاى مستحب غسل توبه است كه پس از توبه از گناه انجام مى‌گيرد(٩)(-->غسل توبه).

خروج از توابع گناه:گناهى كه شخص از آن توبه كرده يا حقّى از حقوق اللّه يا حقوق النّاس را بر ذمّه او در پى نداشته و يا داشته است. در صورت دوم، حق يا از حقوق مالى است و يا از حقوق غير مالى.

در فرض اوّل ـ كه حقّى را در پى نداشته ـ صرف پشيمانى از گناه و عزم بر ترك آن كفايت مى‌كند. در فرض دوم (مانند موردى كه شخص، زكات يا خمس واجب خود را پرداخت نكرده يا مال كسى را دزديده يا غصب كرده باشد) واجب است آن را ادا كرده، به مستحقان شرعى يا صاحب مال برگرداند.

در فرض سوم (حقوق غير مالى) اگر از حقّ اللّه (حدود) باشد، مانند زنا و نوشيدن شراب، اظهار آن نزد حاكم شرع از جهت اجراى حد بر او واجب نيست؛ بلكه ترك آن افضل است و اگر از حقّ النّاس باشد همچون قصاص، بر او واجب است جهت اجراى قصاص يا عفو، خود را در اختيار صاحب حق قرار دهد.

البتّه خروج از توابع گناه، واجبى مستقل است و دخلى در صحّت توبه ندارد هرچند موجب كمال آن مى‌شود.(١٠)

آثار توبه:

١. بازگشت عدالت:ارتكاب گناه موجب زوال عدالت شخص مى‌گردد(-->عدالت). در نتيجه گناهكار از اهليّت تصدى مناصبى همچون امامت جماعت و جمعه، مرجعيت و شهادت كه عدالت در آنها شرط است، مى‌افتد؛ ليكن توبه از گناه سبب بازگشت عدالت و اهليّت پيدا كردن توبه كننده براى تصدّى مناسب ياد شده مى‌گردد.

بنابر مشهور اظهار توبه نزد قاضى از سوى فرد مشتهر به فسق براى پذيرش شهادت وى كفايت نمى‌كند؛ بلكه بايد زمانى بگذرد تا استمرار و مداومت