ترجمه شرح دعاى سحر - فهري، سيد احمد - الصفحة ٧٨ - معانى مختلف رحمن و رحيم و حمد در بسم الله و فاتحة الكتاب

الحمد للّه عبارت مى‌شود از الوهيت فعلى و مقام جمع تفصيل الرحمن فعلى و الرحيم فعلى، و الحمد عبارت مى‌شود از عوالم مجردات و نفوس اسفهبديه كه بجز حمد و اظهار كمال منعم حيثيت ديگرى ندارند. (زيرا همه فعليت محضه‌اند و هيچ چيز بالقوه ندارند).

و در تمام سلسله وجود بجز همين عوالم نورى موجود ديگرى يافت نمى‌شود كه تماما حمد باشد و هيچ حيثيت كفرانى در او نباشد، و فقط همين عوالم نورى هستند كه به گفته اهل ذوق و عرفان انّيّات صرف و بدون ماهيت مى‌باشند، و عوالم و عالميان ديگر همگى در مرتبه‌اى پست‌تر از اين عوالم هستند.

بنابراين، معناى سوره مباركه چنين مى‌شود: به نام خداوندى كه صاحب رحمت رحمانيه ذاتى و رحيميت ذاتى است. عوالمى كه سراپا حمد است گشايش يافت، عوالمى كه عبارتند از تعين الهيت مطلقه در مقام فعل، و از براى ساير مراتب موجودات كه از مقام مقدسين نازل شده‌اند ذوات ربوبى هستند و آنان را در تحت تربيت خود گرفته‌اند، از قبيل ملائكه روحانيين كه با كريمه مباركه‌ و الصّافّات صفاّ، فالمدّبرات أمرا به آنها اشاره شده، و اين ذوات ربوبى داراى رحمت رحمانيه فعلى و رحيميه فعلى هستند، يعنى براى آنهاست مقام بسط وجود و بسط كمال عينى در حضرت شهادت، و داراى مالكيت و قابضيت مى‌باشند در روزى كه همگى به سوى اين ذوات برمى‌گردند، كه رجوع به اين‌ها همان رجوع إلى اللّه است، زيرا ظهور شى‌ء از خود آن شى‌ء، مباين نبوده بلكه او عينا خود اوست (و اسماء و صفات ظهور ذات است پس رجوع به اسماء رجوع به ذات خواهد بود).