وجهه‌ى همت قرار داد. بعد هم در يثرب، به آن دست پيدا كرد. بعد هم از آن دفاع كرد؛ دامنه را وسعت بخشيد و اين حركت تا سالهاى متمادى ادامه پيدا كرد.[١] سنت و رويه پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله) دليل بر لزوم تشكيل حكومت است. زيرا: اولًا، خود تشكيل حكومت داد. و تاريخ گواهى مى‌دهد كه تشكيل حكومت داده، و به اجراى قوانين و برقرارى نظامات اسلام پرداخته و به اداره جامعه برخاسته‌است: والى به اطراف مى‌فرستاده؛ به قضاوت مى‌نشسته، و قاضى نصب مى‌فرموده؛ سفرايى به خارج و نزد رؤساى قبايل و پادشاهان روانه مى‌كرده؛ معاهده و پيمان مى‌بسته؛ جنگ را فرماندهى مى‌كرده. و خلاصه، احكام حكومتى را به جريان مى‌انداخته‌است.

ثانياً، براى پس از خود به فرمان خدا تعيين «حاكم» كرده‌است. وقتى خداوند متعال براى جامعه پس از پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله) تعيين حاكم مى‌كند، به اين معناست كه حكومتْ پس از رحلت رسول اكرم (صلى الله عليه و آله) نيز لازم است. و چون رسول اكرم (صلى الله عليه و آله) با وصيت خويش فرمان الهى را ابلاغ مى‌نمايد، ضرورت تشكيل حكومت را نيز مى‌رساند.[٢] بعد از سيزده سال، با تعليمات پيامبر، با شعارهايى كه داد، با سازماندهى‌يى كه كرد، با فداكارى‌يى كه شد، با مجموع عواملى كه وجود داشت، اين تفكر، يك حكومت و يك نظام شد و به يك نظام سياسى و نظام زندگى يك امت تبديل گرديد و آن هنگامى بود كه رسول خدا) صلى الله عليه و آله (به مدينه تشريف آوردند و آن‌جا را پايگاه خودشان قرار دادند و

[١] - بيانات رهبر معظم انقلاب در ديدار با مسؤولان و كارگزاران نظام جمهورى اسلامى ايران به مناسبت عيد سعيد مبعث ١٩/ ٩/ ١٣٧٥

[٢] - امام خمينى، كتاب ولايت فقيه، ص ٢٦