اعمال حاكميت توسط همه مردم و به طور مستقيم صورت مى‌گيرد. دمكراسى مستقيم در جوامع پيچيده سياسى امروز غير ممكن و در گذشته نيز جز در دولت و شهرهاى باجمعيت بسيار محدود وجود نداشته است.

٢. دمكراسى غير مستقيم يا نماينده‌سالار) ycarcomed evitatneserpeR (: در چنين رژيم‌هايى حاكميت ملت مستقيما از سوى آنان اعمال نمى‌گردد، بلكه توسط نمايندگان آنها به اجرا در مى‌آيد. اين شيوه با جوامع بزرگ و پيشرفته امروزى سازگارى بيشترى دارد. استقرار چنين رژيم‌هايى جز اب طريق انتخابات امكان‌پذير نيست. قدرت و حكومت در دست كسانى است كه حايز اكثريت آرا بوده به نام همه مردم و يا ملت اعمال مى‌گردد.

٣. دمكراسى نيمه مستقيم: تركيبى است از دمكراسى مستقيم و غير مستقيم. در اين شيوه «شهروندان نيز مى‌توانند طبق ضوابطى حق اعمال قدرت مستقيم خود را از ره‌گذر و توى مردمى، همه‌پرسى يا ابتكار عام ... به منصه بروز و ظهور برسانند.»[١] قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران در اصل پنجاه و نهم مقرر مى‌دارد: «در مسائل بسيار مهم اقتصادى، سياسى، اجتماعى، و فرهنگى ممكن است اعمال قوّه مقننه از راه همه‌پرسى و مراجعه به آراى مستقيم مردم صورت گيرد.»

دولت) etats ( «ساخت قدرتى است كه در سرزمين معين بر مردمانى معين تسلط پايدار دارد و از نظر داخلى نگهبان نظم به شمار مى‌آيد و از نظر خارجى پاسدار تماميت سرزمين و منافع ملت و يكايك شهروندان خويش به شمار مى‌آيد. اين ساخت قدرت به صورت نهادها و سازمان‌هاى ادارى، سياسى، قضايى و نظامى فضيلت مى‌يابد.»[٢]

[١] - ابو الفضل قاضى، حقوق اساسى و نهادهاى سياسى، ج ١، ص ٣٧٢.

[٢] - داريوش آشورى، دانشنامه سياسى، ص ١٦٢- ١٦٣.