در پايان بررسى دو روايت مقبوله عمر بن حنظله و مشهوره ابو خديجه، تذكر اين نكته لازم است كه مبارزه با دستگاه حكومتى فاسد و خارج ساختن قدرت از دست آنان همواره در دستور كار امامان معصوم: قرار داشته است. در اين‌باره شيعيان موظف به دو گونه مبارزه گرديده‌اند: مبارزه منفى (عدم مراجعه به قضات و سلاطين) و مبارزه مثبت (متابعت و پيروى از فقها و عالمان دين و پذيرش ولايت آنان). هدف اصلى و نهايى در اين مبارزه تشوق شيعيان به اجراى احكام الهى در جامعه اسلامى است. بديهى است اين مهم جز از طريق به دست گرفتن قدرت از سوى شيعيان امكان‌پذير نمى‌باشد. به همين جهت، هدف اصلى امام در چنين رواياتى، مبارزه با سلطان و حاكم غاصب و جائر است، و قضات فاسد در درجه دوم اهميتند. بنابراين، معيارهاى مشخص شده از سوى امام عليه السّلام در درجه اول متوجه تعيين حاكم و والى شايسته است كه اين معيارها منحصرا بر عالمان وارسته دين و فقيهان كاردان منطبق مى‌باشند.

٣. توقيع‌[١] مبارك امام زمان (عج)

در توقيعى از امام زمان (عج) آمده است:

قال الصدوق: حدثنا محمّد بن محمّد بن عصام الكلينى قال: حدثنا محمّد بن يعقوب الكلينى عن إسحق بن يعقوب‌ قال: سألت محمد بن عثمان العمروي أن يوصل لي كتبابا قد سألت فيه عن مسائل أشكلت علىّ فورد (ت في) التوقيع بخط مولانا صاحب الزمان عليه السّلام: أما ما سألت عنه أرشدك اللّه و ثبّتك من أمر المنكرين لي من أهل بيتنا و بني عمنا ... و أما الحوادث الواقعة فارجعوا فيها إلى رواة حديثنا فإنهم‌

[١] - توقيع نامه‌اى است كه از ناحيه مقدسه امام زمان( عج) شرف صدور يافته و توسط يكى از نوّاب خاصّه ابلاغ گرديده است. شيخ صدوق در كتاب كمال الدين و تمام النعمه، باب ٤٥، بيش از پنجاه توقيع شريف از امام زمان( عج) نقل نموده است. حديث مورد بحث، چهارمين حديث از آن مجموعه مى‌باشد.