مبانى حكومت اسلامي
 
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص

مبانى حكومت اسلامي - جوان آراسته، حسين - الصفحة ١٤٥

در سند اين حديث برخى ابهامات در مورد محمد بن عيسى، داوود بن حصين و عمر بن حنظله وجود دارد اما عموم حديث‌شناسان اين حديث را تلقى به قبول نموده‌اند و نزد آنان به مشهوره، معروف شده است.

محمد بن عيسى يقطينى: نجاشى او را چنين توثيق نموده است: در ميان اصحاب ما جليل القدر، مورد اعتماد و بزرگ است. رواياتش فراوان و تصانيف او نيكوست. از امام عليه السّلام به طور شفاهى و كتبى روايت نموده است.[١] كشّى در مورد او مى‌گويد: فضل بن شاذان، عبيدى (محمد بن عيسى يقطينى) را دوست مى‌داشت، ستايش و مدح او مى‌نمود، مايل به او بود و مى‌گفت در همرديفانش، همانند او وجود ندارد.[٢] اشكالى كه بر او گرفته‌اند «غالى» بودن او در شأن و عظمت ائمه عليهم السّلام است، ولى اين اشكال قابل اعتنا نيست، زيرا «نسبت غلو در مورد برخى از بزرگان اصحاب كه براى امامان عليهم السّلام مقامات بلندى معتقد بودند در آن زمان‌ها شايع بوده است.»[٣] داوود بن حصين: نجاشى او را توثيق نموده است.[٤] شيخ طوسى در كتاب رجال خود او را در شمار اصحاب امام صادق و امام كاظم عليهما السّلام ذكر نموده و واقفى مذهب دانسته است.[٥] از آن‌جا كه معيار در اعتبار روايت، وثاقت راوى مى‌باشد نه مذهب وى. بنابراين، واقفى بودن داوود بن حصين خدشه‌اى به سند حديث وارد نمى‌سازد.

عمر بن حنظله (راوى اصلى و مستقيم حديث): شيخ طوسى در رجال خود او را از اصحاب امام باقر و امام صادق عليهما السّلام شمرده است.[٦] در مورد وى در كتب رجالى شيعه تصريحى بر توثيق وجود ندارد، اما شهيد ثانى او را توثيق نموده‌[٧] و تنها مثالى كه براى حديث مقبول در دوايه ذكر مى‌كند، همين حديث است‌[٨]. نام‌گذارى اين حديث به مقبوله از ابتكارات شهيد ثانى نيست، زيرا خود او مى‌گويد: «اصحاب اين حديث را مقبوله نام نهاده‌اند.»[٩] بنابراين، توهّم اين‌كه شهيد نخستين فقيهى بوده است كه اين‌روايت را مقبوله ناميده،


[١] -« جليل القدر في أصحابنا، ثقة، عين، كثير الرواية، حسن التصانيف روى عن أبي جعفر الثاني مكاتبة و مشافهة»( محمّد بن على اردبيلى، جامع الرواة، ج ٢، ص ١٦٦).

[٢] -« كان الفضل يحب العبيدي و يثنى عليه و يمدحه و يميل إليه و يقول ليس فى اقرانه مثله»( اختيار معرفة الرجال( رجال كشى)، ص ٥٣٧، شماره ١٠٢١).

[٣] - حسينعلى منتظرى، دراسات فى ولاية الفقيه، ج ١، ص ٤٢٨.

[٤] - محمّد بن على اردبيلى، جامع الرواة، ج ١، ص ٣٠٢.

[٥] - رجال الطوسى، ص ٢٠٢، شماره ٢٥٧٢ و ص ٣٣٦، شماره ٥٠٠٧.

[٦] - همان، ص ١٤٢، شماره ١٥٢٩ و ص ٢٥٢، شماره ٣٥٤٢.

[٧] -« و عمر بن حنظله يم ينص الاصحاب فيه بجرح و لا تعديل، لكن أمره عندي سهل، لأنّي حققت توثيقة من محل آخر و إن كانوا قد اهملوه»( شهيد ثانى، الرعاية فى علم الدراية، ص ١٣١).

[٨] -« و عمر بن حنظله يم ينص الاصحاب فيه بجرح و لا تعديل، لكن أمره عندي سهل، لأنّي حققت توثيقة من محل آخر و إن كانوا قد اهملوه»( شهيد ثانى، الرعاية فى علم الدراية، ص ١٣١).

[٩] -« و إنما و سموه بالمقبول»( همان).