مبانى حكومت اسلامي - جوان آراسته، حسين - الصفحة ٣١٨
به خودى خود (ثبوت) و بروز و ظهور خارجى آن (اثبات) صورت مىگيرد؛ به عنوان مثال، امامت امامان معصوم عليهم السّلام به خودى خود ثابت است و در عالم واقع و نفس الامر بحثى در آن نيست، آنچه در اثر بيعت به وقوع مىپيوندد، تحقق خارجى و بروز آن واقعيت مىباشد كه از آن به مقام اثبات تعبير مىگردد. براساس مبناى نصب ولايت، هنگامى كه گفته مىشود تعيين و انتخاب رهبر توسط خبرگان يا مردم، تعيين در مقام اثبات است نه ثبوت، به همين كاربرد، عنايت شده است.
ملتnoitaN واژه «ملت» در اصل واژهاى عربى و به معناى راه و روش است. تمام موارد استعمال آن در قرآن نيز (پانزده مورد[١]) به همين معناست. تأكيد فراوان قرآن به «ملّة إبراهيم»[٢] يا «ملّة أبيكم إبراهيم»[٣] يا «ملّة آبائى إبراهيم و إسحق و يعقوب «[٤] تأكيد بر پيروى از راه و دين ابراهيم عليه السّلام مىباشد. «ملت» امروزه در زبان فارسى و در اصطلاح حقوقى- سياسى، مفهومى كاملا متفاوت با معناى اصلى خود پيدا كرده است و به يك واحد اجتماعى كه عوامل پيونددهنده مادى و معنوى مردم آن را به هم مرتبط ساخته است، اطلاق مىگردد.
عوامل متعددى در شكلگيرى «ملت» دخالت دارند و هر «ملتى» تحت تأثير برخى از اين عوامل بيشتر از ساير عوامل به موجوديت كنونى خود رسيده است.
در قرن نوزدهم در زمينه مفهوم حقوقى و سياسى ملت دو بينش بيشتر مورد توجه قرار گرفت:
[١] -« ملّة» ده مورد،« ملّتهم» دو مورد،« ملّتكم» يك مورد و« ملّتنا» دو مورد.
[٢] - بقره( ٢) آيات ١٣٠ و ١٣٥؛ آل عمران( ٣) آيه ٩٥؛ نساء( ٤) آيه ١٢٥؛ انعام( ٦) آيه ١٦١ و نحل( ١٦) آيه ١٢٣.
[٣] - حج( ٢٢) آيه ٧٨.
[٤] - يوسف( ١٢) آيه ٣٨.