مبانى حكومت اسلامي - جوان آراسته، حسين - الصفحة ١٧٤
- پاسدارى از دين نيازمند ابزار و امكانات لازم است.
- به كارگيرى ابزار و امكانات لازم جز با در دست داشتن حكومت و قدرت سياسى امكانپذير نيست.
- اعمال قدرت و زعامت سياسى به منظور پاسدارى از دين، مطلق بوده و مقيّد به امرى نشده است.
با توجه به مقدمات فوق ابهامى در ثبوت ولايت مطلق و زعامت سياسى براى فقيهان وجود نخواهد داشت.
ب) در حديثى امام على بن ابى طالب عليه السّلام از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله نقل مىكنند:
اللهم ارحم خلفائي، قيل: يا رسول اللّه! و من خلفاؤك؟ قال: الذين يأتون من بعدي، يروون عني حديثي و سنتي»[١] رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: خداوندا! جانشينان مرا مورد رحمت خويش قرار ده. عرض شد: اى رسول خدا! جانشينان شما چه كسانىاند! فرمود: آنان كه پس از من مىآيند و حديث و سنت مرا نقل مىكنند.
[١] - شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج ٤، باب النوادر، ص ٤٢٠، حديث ٥٩١٩. روايت فوق مرسله است، اما صدوق همينروايت را به سه طريق مسند كه همه رجال سند مختلف مىباشند در عيون اخبار الرضا نقل كرده است:« قال رسول اللّه: اللهم ارحم خلفائي ثلاث مرات، قيل يا رسول اللّه و من خلفاؤك؟ قال: الذين يأتون من بعدي و يروون أحاديثي و سنتي فيعلّمونها الناس من بعدي( عيون اخبار الرضا، ج ٢، باب ٣١، ص ٣٦» حديث ٩٤). اين حديث در معانى الاخبار باب ٤٢٣، ص ٣٧٤ و امالى شيخ صدوق، مجلس ٣٤، ص ١٥٢، حديث ٣٤ نيز با دو سند متفاوت كه رجال آخر آن با هم مشتركند نقل شده است. اين حديث را صحيفة الرضا و عوالى اللئالى و لبّ اللباب قطب راوندى نيز نقل نمودهاند( ر. ك: ميرزا حسين نورى، مستدرك الوسائل، ج ١٧، باب ٨ از ابواب صفات قاضى، ص ٢٨٧، ٣٠٠- ٣٠١، حديث ١٠، ٤٨ و ٥٢) اينروايت به جهت كثرت طرق آن قبل اعتماد مىباشد( ر. ك: امام خمينى، كتاب البيع، ج ٢، ص ٤٦٨). كثرت اسناد حديث چه بسا موجب اطمينان به صدور اجمالى آن مىگردد( حسينعلى منتظرى، دراسات فى ولاية الفقيه، ج ١، ص ٤٦٣). اينروايت حتى اگر مرسله باشد از مرسلههاى مثل ابن ابى عمير كمتر نيست، زيرا مرسلههاى صدوق بر دو قسم است: قسم اول مرسلههايى است كه به نحو قطعى و جزمى به معصوم نسبت مىدهد مثل همينروايت كه مىگويد: قال امير المؤمنين ... قسم دوم مرسلههايى است كه مىگويد: روى عنه عليه السّلام. قسم اول از مرسلههاى صدوق قابل اعتماد و مقبول مىباشد( امام خمينى، همان، ص ٤٦٨).