درآمدى بر عرفان اسلامى - اراکی، محسن - الصفحة ٦٧ - مبحث سوم حدود و معيارهاى اصالت در عرفان اسلامى

قرآن و روايات معصومين بر آن بسيار تأكيد شده است، زمينه را براى پرهيز از گمراهى و خطا و استقامت در راه مقصود فراهم مى‌كند.

ح) هوشيارى و بينايى:

«نَظَرَ فَأَبْصَرَ»؛

به آنچه بايد بنگرد نگريسته و آنچه را بايد ببيند ديده است. سالك راستين بايد هوشيار و سنجش‌گر باشد، نشانه‌هاى حقانيت را بجويد و از نشانه‌هاى باطل غفلت نكند. هوشيارى و بينايى سالك، او را در شناسايى مدعيان دروغين و راه‌هاى باطل، بسيار كمك مى‌كند.

خ) داشتن غم آخرت و خوف حساب و كتاب الهى و البته يكى از روشن‌ترين علايم عارفان راستين همين است:

«فَاسْتَشْعَرَ الْحُزْنَ، وَتَجَلْبَبَ الْخَوْفَ»؛

كسى كه آخرت را به راستى باور دارد و به روز جزا مى‌انديشد، درونش از خوف خدا و غم احساس به تقصير در پيشگاهش، لبريز است.

آنچه اشاره شد، همگى نشانه‌ها و حدود و معيارهايى است كه عارفان راستين و عرفان اصيل را از مدعيان دروغين و عرفان مجعول و مختلط، باز مى‌شناساند.