درآمدى بر عرفان اسلامى - اراکی، محسن - الصفحة ١٠٧ - ٦ قوس نزول و قوس صعود عشق

يك‌سو نياز است و از سوى ديگر كشش شوق. او به ما مشتاق است و ما به او محتاجيم.

جاده عشق، دو طرفه است؛ از معشوق آغاز مى‌شود و با نياز هيجان‌آميز و شورانگيز عاشق ادامه مى‌يابد. شوق معشوق به عاشق، قوس نزول عشق است و نياز عاشق به معشوق، قوس صعود آن. قوس صعودى عشق، ترسيم كننده خط نياز ناقص به كامل است و قوس نزول آن، ترسيم كننده خط شوق كامل به جلوه‌گرى و ظهور در مراتب گوناگون كمالات؛ از برترين تا نازل‌ترين آنها.

از قوس نزول عشق كه عشق كامل مطلق به مراتب نازله كامل است، در زبان وحى به رحمت و سلام و از قوس صعود عشق كه عشق موجودات و به ويژه انسان به ذات حق است، به ذكر و عبادت و طاعت تعبير شده است. در آيه زير، قوس صعود و نزول عشق، به زيبايى ترسيم شده است:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً\* وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا\* هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً\* تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلامٌ وَ أَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً[١].

اى كسانى كه ايمان آورديد، خدا را فراوان ياد كنيد و در بامدادان و شامگاهان او را تسبيح كنيد. اوست كه با فرشتگانش دم به دم فيض رحمت را بر شما فرو مى‌فرستد تا شما را از تاريكى‌ها به روشنايى ببرد و به مؤمنان، رحيم و مهربان است. آن‌روز كه به ديدارش نايل مى‌شوند، از سلام او بهره‌مند مى‌شوند و براى آنان پاداش شايسته‌اى فراهم كرده است.

[١] . سوره احزاب، ٤٤- ٤٠.