درآمدى بر عرفان اسلامى - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٤ - شمس از نگاه مولوى

گاهى همين شمس تبريز؛ ترك رومى؛ يوسف مصر؛ صلاح‌الدين؛ حسام‌الدين و سليمان بادپا، «عربى» مى‌شود كه با جمالش عقل و دل مولانا را ربوده و با غمزه مستش او را مست و خراب كرده است:

و در جايى ديگر مى‌سرايد:

از آنچه گذشت معلوم شد كه نام «شمس‌الدين»، اسم عَلَم نيست، بلكه كنايه‌اى است استعاره‌اى از ولىّ بر حق خدا و كامل تامى كه آينه تمام‌نماى جمال الهى و زيباترين آفريده جهان هستى است. شمس، كنايه‌اى از زيباى كامل و تبريز، كنايه‌اى از مشرق است؛ زيرا مولانا در قونيه به سر مى‌برده و تبريز نسبت به آنجا، مشرق است يا به دليل آنكه واژه «ترك» كنايه از جمال كامل است و تبريز مناسب‌ترين واژه براى كنايه‌گويى از مكان ظهور و طلوع‌

[١] . همان: ٢٤٨.

[٢] . همان: ١٠٨١.

[٣] . همان: ٢٢٦.