درآمدى بر عرفان اسلامى - اراکی، محسن - الصفحة ١١٩ - ياد و يادآوران
ياد و يادآوران
بدون شك انسان در نظام آفرينش جايگاه ويژهاى دارد. جايگاهى كه قرآن كريم از آن به عنوان خلافت الهى[١] و جايگاه تكريم[٢] يافته از سوى خدا ياد مىكند.
جايگاه ويژه انسان در مجموعه جهان آفرينش، به او اين امكان را مىبخشد كه بر همه پديدگان برترى يافته و از فرشتگان نيز پيشى گرفته و بر مسند جانشينى خدا تكيه زند. قطعاً جانشينى خدا، به معناى برترى تشريفاتى بر ما سواى خدا نيست، بلكه به معناى مديريت و تدبير و قدرت تصرّف و تسخير و تعيين سرنوشت است؛ چيزى كه از آن در فرهنگ اسلامى به ولايت تعبير مىشود.
قدرت و موقعيت ويژه انسان در صورتى به شكوفايى، خرّمى و سعادت او و نيز شكوفايى و رشد جهان تحت تصرّف او منجر مىشود كه او هماهنگ با نظام ذاتى جهان آفرينش- كه محكوم اراده خدا است و بر عدل و حق مبتنى است- عمل كند و به تعبير قرآن كريم، راه عبوديت و بندگى خدا را در پيش گرفته و مطيع و رام پروردگار گردد.
انسان مطيع و فرمانبردار خدا، در اداره شؤون خود و ديگران، آنچه را خدا خواسته اراده مىكند و به آنچه خدا فرموده عمل مىكند. در نتيجه با جهت كلّى نظام خلقت و جهتگيرى ذاتى و درونى اشيا هماهنگ خواهد بود. در اين صورت، جامعه انسانى و جهان پيرامون انسان در صلح، شادى و
[١] . سوره بقره: ٣٠.
[٢] . سوره اسراء: ٧٠.