الگوى شادى از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٨ - تعريف شادى

با بهره‌گيرى از متن ره‌نمودهاى قرآن و احاديث اسلامى، اصول و مبانى الگوى شادى در اسلام ارائه مى‌شوند؛ امّا پيش از آن، لازم است كه مباحثى چون: تعريف شادى، شادى از نگاه علم روان‌شناسى، و شادى از منظر اسلام، مورد بررسى قرار گيرند.

تعريف شادى‌

بايد توجّه داشت كه تعريف دقيقى از شادى در دست نيست. آنچه به عنوان تعريف شادى گفته شده، تبيين حقيقت آن نيست؛ بلكه اشاره‌اى اجمالى به مفهوم آن، يا بيان مبادى (زمينه‌ها) و يا آثار و نشانه‌هاى آن است، مانند اين كه:

شادى، عبارت است از ضدّ اندوه.[٣٦]

شادى، عبارت است از مجموع لذّت‌هاى بدون درد.[٣٧]

شادى، احساسى است كه از حسّ رضايتمندى و پيروزى به دست مى‌آيد.[٣٨]

سرور، حالت خوش و لذّت‌بخشى است كه از علم و آگاهى به اين كه يكى از هدف‌ها و آرزوها، انجام يافته است، يا انجام خواهد يافت، به انسان دست مى‌دهد.[٣٩]

حسّ شادى، تركيبى است از عواطف مثبتى چون: خوش‌حالى، هيجان، و برانگيختگىِ حسّى، با اين شرط كه عواطف منفى، مانند: احساس ملال، بى‌علاقگى و افسردگى نيز در پايين‌ترين حدّ ممكن باشند. بنا بر اين، شادى يعنى:

[٣٦]. معجم مقاييس اللغة: ص ٨٣٥.

[٣٧]. روان‌شناسى شادى: مايكل آيزنگ، ص ٤٢ و ١٧٩.

[٣٨]. انگيزش و هيجان: جان مارشال ريو، ص ٣٦٧.

[٣٩]. مقالات فلسفى: ج ٢ ص ٦٦؛ اخلاق در قرآن: ص ٣٤٣.