یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٢ - زن - حکومت و قوامت مرد بر زن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ١٤٢

٢. تمام زنها میخواهند احساس کنند که وجودشان مؤثر و مورد نیاز است.

١. آیا آیه قوامت دلالت دارد که مرد، هم در اجتماع مدنی و هم در اجتماع منزلی بر زن قوامت دارد یا اختصاص دارد به اجتماع منزلی؟

این بستگی دارد که جمله بما فضل اللَّه بعضهم علی بعض را به معنی «بما فضل اللَّه الرجال علی النساء» معنی کنیم یا «بما فضل اللَّه الرجال علی النساء فی بعض الامور و فضل اللَّه النساء علی الرجال فی البعض الاخر». اگر دومی را بگیریم، فقط به اجتماع منزلی تطبیق میشود.

٢. آیا جمله بما انفقوا من اموالهم چه میفهماند؟ آیا مدعای مخالفین را میفهماند که چون مرد مالک زن است، انفاق میکند؟!! البته واضح است که خلاف آن را میفهماند، بلکه نفقه را به منزله علت میشمارد و علت نفقه را چیزهای دیگر میداند. لهذا در روایات علل انفاق، قوامت ذکر نشده و یا لااقل تقسیمی است متناسب، و با بما انفقوا سببیت را نمیفهماند، مقابله است؛ یعنی این تقسیم باید بشود و البته متناسب با این تقسیم کار و وظیفه، و حق همین است.

٣. آیا طبیعت زن از اطاعت امر شوهر ابا دارد و خلاف خواسته اوست یا نه؟ بدون شک زن خواهان تسلط بر مرد است ولی آن تسلطی که او خواهان است غیر از این تسلط است، تسلط معنوی و نامرئی و قلبی است. رجوع شود به ورقههای تفاوت زن ومرد.

٤. آیا در اجتماع منزلی احتیاج به حکومت و قدرت مرکزی دولتی خانوادگی هست یا در اینجا فقط از آزادی افراد باید دم زد؟

چرا فلاسفه اروپا در اجتماع مدنی برای آزادی فرد، مرز قائلند اما در اجتماع منزلی سکوت کردهاند؟

٥. اسلام پایه اصلی خانواده را بر عواطف و وحدت ریخته است که عملًا زن و مرد از مرزهای خود به نفع دیگری میگذرند