یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥١ - یادداشت اخلاق و آداب سفر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٤٥١

قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: یا بنی عبدالمطلب، انکم لن تسعوا الناس باموالکم فالفوهم بطلاقة الوجه و حسن البشر.

کافی جلد ٢، صفحه ٦٤٣:

قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: ثلاث یصفین ودّ المرء لاخیه المسلم: یلقاه بالبشر اذا لقیه، و یوسع له فی المجلس اذا جلس الیه، و یدعوه باحب الاسماء الیه.

خدمت به همسفران (رجوع به نمره ١٩ و ٢٧):

پس از بحث درباره فایده و لزوم این درس، بحث تعریف اخلاق و آداب سفر و رفیق، پس از آن درس حق همسفری، پس از آن درس خدمتکاری [مطرح میشود.] این درس بیان اولین موضوع اخلاقی سفر است. خدمت یعنی کار دیگران را انجام دادن. خدمت فوق تعاون است. تعاون، همکاری و همگامی است. عمداً ما خدمت را قبل از همکاری و همگامی ذکر میکنیم. معمولًا هر عملی که به نفع اجتماع تمام شود خدمت به خلق نامیده میشود ولو جنبه انتفاعی و خصوصی نیز داشته باشد. مثلًا تأسیس یک کارخانه و ایجاد کار خدمت به خلق است، موجبات تولید را فراهم کردن خدمت به خلق است، تأسیس یک مؤسسه فرهنگی یا دینی یا بهداشتی که خیرش به اجتماع میرسد خدمت به خلق است. اینها همه درست، ولی خدمت که در اخلاق سفر مقصود ماست جنبه اخلاقیاش از جنبه اجتماعی آن بیشتر است. کار اجتماعی با انتفاعی بودن منافات ندارد، مثل تأسیس یک کارخانه یا بیمارستان خصوصی. ولی کار اخلاقی کاری است که بر محور نفع رساندن به غیر و سلب از خود است، مثل انفاقات مالی یا نیرویی. آنچه در سفر لازم است موضوع این است که انسان کار رفقا را انجام دهد. مثلًا ظرف دیگری را شستن، اتاق دیگران را تمیز کردن، راهرو را جارو کردن، حتی لباس دیگران را شستن خدمت است