یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٤ - یادداشت فلسفه زهد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٣٨٤

برای آنکه کالاپرستی و پول پرستی که ناپاکترین شکل تکامل یافته کالاپرستی است، بکلی ریشه کن شود باید علل اجتماعی که آنها را به وجود آورده است از بین برد و سازمان اجتماع را طوری تنظیم کرد که سلطه و اقتدار سکههای کوچک، این فلز زرد و درخشان، بر بشر محو و نابود گردد. در چنین سازمانی دیگر حکومت اشیاء بر بشر وجود نخواهد داشت، بلکه برعکس بشر منطقاً و بر طبق نقشه معین بر اشیاء حکومت خواهد کرد و احترام و گرامی داشتن شخصیت بشر جایگزین پرستش پول خواهد بود.

احترام و گرامی داشتن شخصیت بشر نه پرستش پول:

این خود نوعی زهد است که حتی کمونیستها و ماتریالیستها- که طبق اصول مادی خود جز ماده معبودی ندارند- پیشنهاد میکنند پس از آنکه سالها زهد مذهبی را محکوم میکردند. اینها با بیان بالا اصل زهد را که احترام و گرامی داشتن شخصیت یا مثلًا آزادی، مساوات، همدردی و غیره جایگزین پرستش پول بشود تقدیس میکنند.

چیزی که هست، مدعی هستند تا روابط اجتماعی و رژیم زندگی تغییر نکند چنین چیزی میسر نخواهد بود. ولی حقیقت این است که در آن هنگام میسر نخواهد بود، زیرا در آن وقت پول نیست که پرستش شود اما شخصیت بشر بالا نرفته است.

خلاصه:

معلوم شد که در باب زهد و فلسفه زهد چند مطلب محرز است:

الف. اگرچه ماهیت زهد ماهیت اخلاقی است ولی بدون شک نوعی تنزه و اعراض عملی از مادیات را دربر دارد.

ب. زهد، خواه به مفهوم اخلاقیاش و خواه به جنبه عملیاش، امری مربوط به خدا بدون ارتباط با تضاد میان برخورداری و فرو رفتن انسان در تنعم و سعادت او نیست؛ یعنی چنین نیست که صرفاً اراده خدا خواسته که انسان از یکی از دو سعادت دنیا و آخرت