یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠١ - حقوق خانوادگی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ٢٠١

دانستهاند که از خود حقوق و وظایف خاصی دارد.

٢. در اروپای جدید حقوق خانوادگی همانند حقوق اجتماع مدنی میشود.

٣. عواملی که به قلب زندگی خانوادگی زده است، بعضی صنعتی است و مربوط به تمدن قرن است و بعضی دیگر مربوط است به افکار فلسفی و روانی خطرناک.

٤. اسلام در روان شناسی خانوادگی اعجاز کرده است.

٥. آیا انسان مدنی بالطبع (بالطبیعة) است؟ به چه معنی؟ و نقطه مقابل آن چیست؟ نقطه مقابل این است که بگوییم مدنی بالعقل و التدبیر است، نظیر شرکتهایی که تأسیس میشود. آقای طباطبایی میگویند مدنی بالطبع الثانوی است ولی حقیقت این است که در انسان از لحاظ طبیعت جنبه اجتماعی وجود دارد، زیرا برخی از استعدادهای انسان جز در پرتو زندگی اجتماعی بروز و ظهور نمیکند و نمیشود در انسان به حکم طبیعت عواطف اجتماعی وجود نداشته باشد، وجدان اخلاقی وجود نداشته باشد و همه اینها عادت و تربیت باشند. در عین حال چون انسان موجود آزادی آفریده شده است، صحنه اجتماع برای او صحنه تنازع بقاست و حس استخدام از میان نرفته است، و لهذا صحنه اجتماع، هم تنازع طبیعی است و هم تعاون طبیعی نه اینکه تعاون در اثر نجات از تنازع است و یگانه وسیلهای است که افراد در اثر اتحاد و تعاون از گزند دیگران اتخاذ میکنند.

٦. آنچه در زندگی اجتماعی لازم است یکی عدالت اجتماعی است و دیگر عواطف اجتماعی. سخن در این است که آیا ایندو در فطرت و سرشت بشر نهاده شده یا نه؟ قرآن که هم امر به عدالت میکند و هم به عاطفه، میگوید همه اینها جزء سرشت بشر و جزء انسانیت است.

٧. فروید حتی علایق خانوادگی را جنسی میداند نه طبیعی به معنی اینکه اخلاقی باشد