یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٣ - مبانی حقوق زن از نظر اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٥، ص: ١٨٣

پخش و منتشر کردند و مردم را به حقوق فطری و طبیعی خود و لزوم دفاع از آن متوجه کردند و تخم آزادیخواهی و دفاع از حقوق را در افکار عمومی پاشیدند.

اولین نتیجه عملی که از افکار عمومی در زمینه حقوق فطری و طبیعی به دست آمد این بود که در انگلستان پس از یک کشمکش طولانی که میان پادشاهان و ملت صورت گرفته بود، مردم در سال ١٦٨٨ میلادی موفق شدند پارهای از حقوق خود را طبق یک اعلام نامه حقوق پیشنهاد کنند و مسترد دارند [١] نتیجه بارز عملی دیگر ظهور این افکار، در جنگهای استقلال آمریکا علیه انگلستان ظاهر شد. سیزده مستعمره انگلستان در آمریکای شمالی در اثر فشار و تحمیلات زیادی که بر آنها وارد میشد، سر به طغیان و عصیان بلند کردند و بالاخره استقلال خویش را به دست آوردند. در سال ١٧٧٦ میلادی کنگرهای در فیلادلفیا تشکیل شد که استقلال عمومی را اعلان و اعلامیهای در این زمینه منتشر کرد. در مقدمه آن چنین نوشت:

جمیع افراد بشر در خلقت یکسانند و خالق به هر فردی حقوق ثابت و لایتغیری تفویض فرموده است مثل حق حیات و حق آزادی، و علت غایی تشکیل حکومتها حفظ حقوق مزبور است، و قوّت حکومت و نفوذ کلمه او منوط به رضایت ملت خواهد بود. هر وقت حکومتی برخلاف اصل و غایت خود رفتار کرد، ملت حق تغییر و نسخ آن را خواهد داشت و میتواند حکومت جدیدی جایگزین او سازد [٢] اما آن که به نام اعلامیه حقوق بشر در جهان معروف شد آن