فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٢ - فلسفه مجازات در اسلام(١) ابوالقاسم مقيمى حاجى
مؤمنان، گوياى آن است كه قانونگذار بر نقش بازدارندگى عمومى كيفر تأكيد دارد.
امام خمينى(ره) تأكيد دارد كه اگر شخص مجرم مجازات نشود، فساد به همه جامعه كشيده شده و اندك اندك رواج مىيابد و كل كشور را به فساد مىكشاند. (٨١)
پس مجازات سبب بازدارندگى ديگران و تجلّى رحمت الهى در نجات آنان و جامعه است. بديهى است اگر مىبينيم در پارهاى از موارد هنوز مشكل باقى است، براى اين است كه بستر هاى لازم براىاجراى درست و فراگير حدود اسلامى و اجراى كامل آنها مهيّا نشده است. لذا ايشان به صراحت بيان مىكنند كه با اجراى دقيق مجازات اسلامى صلاح جامعه تأمين مىشود :
«تنها اگربه قانون قصاص و ديات و حدود اسلام يك سال عمل شود، تخم بيدادگرىها و دزدىها و بىعفتىهاى خانمانسوز از كشور برچيده مىشود». (٨٢)
اظهارات مقامات قضايى كشور نيز تأثير مجازات را در كاهش جرائم مشابه تأييد مىكند . (٨٣)
علاوه بر مطالب مذكور، لازم به ياد آورى است كه وجود مجازات اخروى در ميان مجازاتهاى اسلامى ، كمك بسيارى در جهت بازدارندگى اشخاص از ارتكاب جرم ها دارد ؛ زيرا بسيارى از افراد به خيال خود از چنگال قانون مصون هستند و فكر مى كنند مىتوانند دست به ارتكاب جرمى زده و از مجازات آن ايمن باشند كه در اينجا وجود مجازات اخروى، تنها عامل باز دارنده است و نگهبان دائمى فرد و پليس هميشگى او مىباشد.
در ادامه به علت اهميت فلسفه بازدارندگى به پارهاى از اشكالات وارد بر آن اشاره مىكنيم :
برخى به اثر باز دارندگى اشكال كرده اند كه حتى در ميان كسانى كه به حبسهاى طولانىمحكوم شدهاند، ارتكاب به جرم ديده مى شود و اين بيانگر اين است كه تهديد به
(٨١)صحيفه نور، ج١٦، ص١١١ ؛ ١٤/١/ ٦١ ؛ صحيفه نور، ج٦،ص ١٧٦-١٧٧ ؛ ٢٥/٢/ ٥٨ .
(٨٢)كشف الاسرار، ص٢٧٤.
(٨٣)آيت اللّه مقتدائى، ميزگرد اجراى علنى حدود و پيامدهاى آن،فصلنامه معرفت،شماره ٤