مؤمن بود كه محو شريعت را بر نمى‌تابيد و آرزويش رشد علمى و عملى هم ميهنانش و پاى بندى هر چه بيشتر آنان به احكام شرع بود. او بزرگترين دشمن مردم خود را «بى علمى، فقر روحانى يا ضعف ايمان» آنان مى‌دانست كه سبب شده «به حسنات و سيّئات تكاليف شرعى يا حدود روحانى خودمان يقين نداريم و هرچه مى‌كنيم لاعن شعور و معلّل به اغراض است. به طواف مكّه معظّمه مى‌رويم، شرايط من استطاع اليه سبيلاً را مراعات نمى‌كنيم، خمس و زكات خود را نمى‌دهيم، مال مردم را عنفاً گرفته‌ايم به صاحبش نمى‌سپاريم...». (٩٢) ولى فهم او از شريعت با فهم رايج فقيهان آن عصر تفاوت هايى داشت. او بر اين باور بود كه مسلمانان موظف اند دنياى خود را آباد كنند و به بهانه اينكه «دنيا براى كفّار است و آخرت براى ما است، اينجا همه فانى است و آنجا همه باقى است. در اينجا بايد خاك بخوريم، ذلّت بكشيم، تكدّى نمائيم تا در آنجا به سلطنت جاودانه برسيم» تنبلى پيشه نكنند؛ زيرا «زين سوى اجل چنانكه باشى زان سوى اجل چنان بمانى». (٩٣) «بعثت انبياء و ظهور ايشان» نيز «فقط براى نشر تمدّن و استقرار عدل و مساوات و تربيت جهّال و هدايت گمراهان و قلع مواد ظلم و خود سرى و فساد عالم است». (٩٤) «و معنى كتب آسمانى و نصايح مبعوثين، فقط تحصيل معاش و حفظ وجود است». (٩٥)

او شريعت را نيز در همين راستا مى‌ديد و بر اين باور بو كه «همه شرايع آسمانى و قوانين زمينى فقط براى سهولت زندگانى بشر وضع شده... نه براى تراشيدن صعوبت و ترديد و اشكال و نادانى». (٩٦) با ضميمه اين دو مقدمه به يكديگر به اين نتيجه مى‌رسيد كه چون شريعت، فقط وسيله‌اى براى سهولت، توسعه و آبادانى دنيا است، پس با تغيير زندگانى مردم، اين وسيله نيز دگرگون مى‌شود و به اقتضاى هر جامعه‌اى تبديل به ابزار

(٩٢) طالبوف، ايضاحات در خصوص آزادى، ص٣٩.
(٩٣) طالبوف، سفينه طالبى، ج٢، ص٨.
(٩٤) طالبوف، آزادى و سياست، ص٢٠٥.
(٩٥) طالبوف، مسائل الحيات، ص٦٣.
(٩٦) طالبوف، مسالك المحسنين، ص٢٧.