طالبوف منشأ همه مشكلات و عقب ماندگى‌هاى ايران را فقدان قانون مى‌ديد (٧٥) و وجود آن را سبب حصول «علم، ثروت، نظم و استقلال» براى كشور مى‌دانست. (٧٦) از سوى ديگر بر آن بود كه «علت اصلى ترقى ملل مغرب زمين»، طلوع آفتاب علم و صنعت و وجود قانون ميان ايشان است. (٧٧) او براى قانون اساسى انگليسى كه «فضيلت تقدّم اين بناى مقدس، يعنى مشروط نمودن حقوق سلاطين مستقله» را داشت، جايگاه بلندى قائل بود و آن را «مادر قوانين» ساير ملل مى‌دانست و به اعتقاد او همه قوانين اساسى كشورها «رنگ و بوى از گل و طراوت و نكهتى از سنبل گلستان غيرت انگلستان را دارد... شأن قانون اساسى انگليس نه تنها در سبقت او است بلكه در روح او است كه در ملل ديگر نباشد». (٧٨)

او در كتاب مسائل الحيات، به توضيح قوانين اساسى كشورهايى چون انگليس، فرانسه و آلمان مى‌پردازد (٧٩) و در پايان كتاب به ترجمه قانون اساسى ژاپن كه به نظر او مى‌تواند براى ايران الگوى مناسبى باشد پرداخته است. (٨٠)

او معتقد بود كه حسن قانون را همه مى‌فهمند اما مطامع و اغراض شخصيّه است كه مانع تدوين و اجراى قانون در ايران شده است. (٨١)

نظر طالبوف در باره رابطه ميان شرع و قانون بر اين پايه استوار بود كه اولاً «هر فرد ملت ايران بايد بداند» كه چون «متدين به دين پاك اسلام است بايد از همه منهيّات پرهيز كند و به همه اوامر اطاعت نمايد». (٨٢) پس قانون در جامعه ايران جايگاهى ندارد مگر براى

(٧٥) طالبوف، آزادى و سياست، ص٢٢٤.
(٧٦) طالبوف، سفينه طالبى، ج٢، ص٩٠.
(٧٧) طالبوف، مسالك المحسنين، ص٩٤.
(٧٨) طالبوف، مسائل الحيات، ص١٠٢.
(٧٩) همان، ص ١٠٢ ـ ١٠٧.
(٨٠) همان، ص ١٣٧ ـ ١٥١.
(٨١) طالبوف، آزادى و سياست، ص٢٣٢.
(٨٢) طالبوف، ايضاحات در خصوص آزادى، ص١١.