در همين راستا آرزوى «اتحاد مذهب شيعه و سنّى» را داشت و دشمنى و كينه پديد آمده ميان پيروان اين دو مذهب را زاييده «عداوت و عصبيّت مصنوعى كه سلاطين صفويه و آل عثمان براى پولتيك جهانگردى» خود بر پا كرده بودند، مى‌ديد. (٧٠)

نگاه عميق طالبوف به مسائل اجتماعى، حتى در جوامع غربى او را به تحليل‌هاى ارزشمندى مى‌رساند. او از نفوذ نظام سرمايه دارى در غرب بيمناك بود و بر اين باور بود كه «رجال اروپا... علت گمراهى ملل متمدنه ايشان هستند. مردم را از زندگى طبيعى بيرون كرده‌اند. عوض قناعت به احتياج آنها افزوده‌اند و در اين ميان يك فرقه متموّلين احداث گشته كه زمام اداره ملت فى الواقع در قبضه اقتدار ايشان و سلاطين و رجال تابع رأى ايشان است. طمع ايشان را سرحدى نيست و خمار مستى غرور دولت آنها را جز عرق و خون دل فقراى عالم، شرابى نباشد». (٧١)

تغيير الفب

يكى از انديشه‌هاى رايج ميان روشنفكران ايران و عثمانى در عصر مشروطه، ضرورت تغيير الفبا بود. روحيه وطن دوستى و احساس حقارت ناشى از غلبه و نفود خط و زبان اعراب بر خط و زبان فارسى و تركى، روشنفكران اين دو سرزمين به خصوص روشنفكران غير دينى را كه از غلبه اسلام نيز آزرده بودند بر مى‌انگيخت كه تا حد ممكن به پيرايش خط و زبان ملت خود از تأثير خط و زبان عربى بكوشند. (٧٢) مهمترين پيش قراولان اين جنبش در ايران، ميرزا ملكم خان و ميرزا فتحعلى آخوند زاده بودند. اما امروزه تأكيد فراوان آنان در آن عصر بر تغيير الفبا و ريشه‌يابى همه جهالت ها و عقب ماندگى‌هاى ايرانيان و

(٧٠) طالبوف، مسالك المحسنين، ص١٠٣. همچنين: نخبه سپهرى، ص١٥٦.
(٧١) طالبوف، مسائل الحيات، ص٩٢.
(٧٢) علاوه بر اين، گويا روشنفكران آن عصر در مواجهه با پرسش از علّت عقب ماندگى مسلمانان از اروپاييان كه هر روز جدى‌تر مطرح مى‌شد به دنبال پاسخى ساده و راه حلى زود هنگام و در دسترس بودند و تغيير الفبا در آن دوران مى‌توانست پاسخى مقبول باشد.