او در آثار خود اصرار دارد كه به مخاطبان ناآگاه و كم اطلاع از غرب، اينگونه القا كند كه نهضت پروتستانتيسم (اصلاح دين) در غرب در صدد انكار خدا، معاد و دين بوده است. (١٠٢) گويا آخوند زاده با تحريف اينگونه شخصيتها و نهضتها درصدد يارگيرى بوده تا از زشتى انديشه‌هاى خود در نزد مردم بكاهد و آنها را از غربت و انزوا رهايى دهد.

وجه مشترك بيشتر روشنفكران، عصر قاجار همچون ملكم خان، آخوندزاده، آقا خان كرمانى، مستشار الدوله و طالبوف، در اطلاعات سطحى و محدود آنان از اسلام و تمدّن غرب بود. به همين جهت نمى‌توان اين گروه از روشنفكران را در صف روشنفكران دانشمند آن عصر، همچون سيد جمال الدين اسد آبادى و محمد اقبال لاهورى قرار داد. گروه نخست ـ بر خلاف گروه دوم ـ فاقد سابقه تحصيلات عالى در علوم حوزوى و دانشگاهى و نيز مطالعات و تحقيقات عميق در زمينه اسلام و غرب بوده‌اند، بلكه سياستمداران، روزنامه نگاران و تجارى بودند كه با سفر به اروپا، شيفته ظواهر تمدن و فرهنگ مغرب زمين شده و با مطالعه تعداد اندكى از آثار متفكران و فيلسوفان غربى، درصدد معرفى فرهنگ غرب براى هم ميهنان خود برآمده بودند. (١٠٣)

(١٠١) آدميت، فريدون، انديشه‌هاى ميرزا فتحعلى آخوند زاده، ص ٢٦٢.
(١٠٢)آخوند زاده، فتحعلى، الفباى جديد و مكتوبات، ص ٣٥٤؛ آدميت، فريدون، انديشه‌هاى ميرزا فتحعلى آخوند زاده، ص ٢٣٢. در اين زمينه مراجعه شود به: مدد پور، محمد، سير تفكر معاصر در ايران، كتاب چهارم، ص٢٨٩.
(١٠٣) آخوند زاده در نامه‌اى به مستشار الدوله، خواندن دو كتاب از دو دانشمند غربى را براى دانستن فيلسوفيت، كافى دانسته است. او مى‌گويد: «... رشيد پاشا با وجوديكه كتاب بوقل و رينان را خوانده و فيلسوفيت را كمتر از من نمى‌فهمد و علم فريقا و يستسوار را بهتر از من مى‌داند و هميشه دراين مطالب، دلايل و براهين به من مى‌شمارد، باز امسال ماه رمضان را سراسر با جميع شروط و اعمال روزه گرفت و مى‌گفت كه من مى‌خواهم همه كس مرا مسلمان پاك و شيعه خالص بدانند. من هم مانع نمى‌شدم، اين روش هم چيزكيست!» (الفباى جديد ومكتوبات، ص١٨٧).