از ظاهر برخى عبارات ياد شده بر مى‌آيد كه اعتقاد به تأثير اگر چه به نحو استقلالى يا اشتراكى هم نباشد، بلكه مانند تأثير عوامل زمينى در طول تأثير اراده الهى باشد، نيز مشمول نهى است.

اشكال اين برداشت آشكار است؛ زيرا اين اعتقاد محال نيست و و به خودى خود كفر محسوب نمى‌شود؛ چرا كه در طول علّيت بارى تعالى قرار دارد. بلى ادعاى لزوم كفر از جهت كيفيت خبردهى به صورتى كه تأثير دعا را نفى كرده و مستلزم بى نيازى از استعانت به خدا در جلب خير و رفع شر باشد، بى راه نيست، زيرا اجمالاً با ضرورى دين در تأثير دعا منافات دارد.

پس هيچ دليلى بر حكم به كفر هركس كه به تأثير ستارگان معتقد است، وجود ندارد، بلكه كافر كسى است كه معتقد به تأثير ستارگان به گونه‌اى است كه خدا را انكار مى‌كند، يا معتقد به قديم بودن اجرام آسمانى و تأثير آن‌ها باشد، يا اعتقاد به حدوث آنها ولى تفويض امور به آنها و بسته بودن دست خدا در امور دارد.

در كفر بودن اين عقايد هيچ اشكالى نيست؛ زيرا انكار مبدأ كفر است. اعتقاد به تعدد قدما و نيز اعتقاد به هرگونه تفويض و دادن استقلال به مخلوقات شرك است. اما قائل به يكى از عقائد سه گانه مذكو نباشد، بلكه معتقد به حركت افلاك طبق اراده الهى بوده و آن را از مظاهر اراده الهى، يا اختيار آنها را عين اختيار خداوند بداند، عقيده او مستلزم هيچ كفر و شركى نخواهد بود.

شايد ظاهر قول سيد مرتضى كه گفته است: «علما و اصحاب پيوسته از مذهب منجمان دورى جسته و آن را گمراهى و محال مى‌شمردند» اختصاص به همين عقايد سه گانه مذكور دارد. بنابراين نمى‌توان گفت در آراى قدما، تنجيم به طور مطلق منع شده است؛ زيرا ضلال و محال در همان صور سه گانه منحصر است، بلكه كلام شهيد و علامه نيز با قرينه ساير كلماتشان به همان صور سه گانه حمل مى‌شود. همچنين قول محقق ثانى