فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٠ - تنجيم و ستارهشناسى آیة الله سيد محسن خرازى
خبر دهى بايد با تأثير دعا و صدقات منافات نداشته باشد و گرنه مخالف ضرورى دين است. اما اگر خبر دهى مستند به محاسبات نباشد، بلكه شبيه اخبار كاهنان باشد، شايد جايز نباشد؛ زيرا مشمول روايات تشبيه منجّم به كاهن مىشود.
٤. پيشگويى بدون اعتقاد به حيات افلاك
اگر شخصى كه خبر مىدهد، حوادث زمينى را مستند به اجرام آسمانى بداند و معتقد به وجود رابطهاى بين آنها باشد، ولى ستارگان را مستقل يا شريك در تأثير نداند و آنها را زنده نپندارد، همچنان كه سوزاندن را به آتش نسبت مىدهند، آيا اين گونه خبر دهى جايز است؟
فرق بين وجه سوم و چهارم آشكار است؛ زيرا در وجه چهارم بر خلاف وجه سوم حياتى براى افلاك فرض نمىشود.
استناد نيازمند دليل است. استناد برخى از امور تكوينى به اجرام آسمانى، دليل بر استناد امور ديگر به آنها نمىشود.
اگر شخصى معتقد به وجود رابطهاى ميان حوادث زمينى و اجرام آسمانى ـ مانند رابطه بعضى از اشياى زمينى با يك ديگر ـ باشد، ولى خداوند را مؤثر اصلى بداند و منكر تأثير دعا و صدقات بر اين روابط نباشد، چنين اعتقادى موجب كفر نيست و اشكال ندارد.
شيخ انصارى مىگويد: «ظاهر كلمات بسيارى از فقهاى پيشين آن است كه اين اعتقاد هم كفر است»، سپس بر آن چنين اشكال مىكند:
شهيد اوّل در كتاب قواعد گفته است: «اعتقاد به استناد افعال به كواكب ـ همانند استناد سوزاندن به آتش ـ بدين معنى كه عادت خداوند متعال بر اين رفته كه هرگاه ستارگان به شكل يا وضع ويژه باشند كارى را كه بديشان نسبت داده مىشود، انجام مىدهند و ارتباط دادن اين مسببات به اجرام آسمانى؛ مانند ربط آثار داروها و غذاها به آنها ربط مجازى و عادى و نه ربط عقلى حقيقى باشد، اين اعتقاد موجب كفر معتقد نمىشود، ولى خطاست گرچه خطايش از قسم اوّل كمتر است، زيرا وقوع اين آثار از ستارگان هميشگى و زياد نيست.