ما در جريان تحقيق خود، پذيرش موثقات در چند جا و نيز عدم پذيرش تعدادى ديگر را از ايشان شاهد بوديم و اين عملكرد را مى‌توان به دليل وجود قراين و يا به احتمال زياد پذيرش موثّق، در صورت عدم تعارض آن با روايت صحيح توجيه كرد. (٩٦)

٤. پرورش نسل ارزشمندى از علماى رجال:

عامل چهارم پرورش نسلى از دانشمندان ممتاز توسط اردبيلى بود كه اين نسل نقش مهمى در شيوه برخورد با سندهاى اخبار و همچنين مشاركت‌هاى حديثى و رجالى اساسى داشت كه بر جسته‌ترين اين چهره‌ها عبارتند از:

١. زكيّ الدين عناية اللّه‌ قهبايى (ق ١١ هـ) تلاش‌هاى رجالى بسيار با ارزشى داشت كه مشخص‌ترين آنها مجمع الرجال است. اين كتاب در بردارنده اصول قديمى رجال به همراه رجال ابن غضائرى و حاشيه‌اى بر نقد رجال تفرشى، همچنين حاشيه‌اى بر منهج المقال استر آبادى مى‌باشد.

٢. مولى عبداللّه‌ تسترى (١٠٢١ هـ) كه حاشيه‌اى بر رجال ابن داوود از آثار وى مى‌باشد.

٣. شيخ حسن صاحب المعالم (١٠١١ هـ) كه در ادامه، بيشتر در مورد ايشان صحبت خواهيم كرد. درحديث و رجال تأليفاتى دارد؛ همچون التحرير الطاووسى و منتقى الجمان و... .

٤. سيد محمد بن على عاملى (١٠٠٩ هـ) كه به خواست خدا در ادامه در مورد ايشان نيز سخن مى‌گوييم.

٥. ميرزا محمد استرآبادى (١٠٢٨هـ) محقق شهير علم رجال، كه كتاب بزرگى در رجال به نام «منهج المقال في علم الرجال» و كتاب متوسطى به نام «تلخيص الأقوال في معرفة الرجال» دارد. همچنين كتاب كوچكى در علم رجال معروف به «الوجيز» ي

(٩٦) رجوع كنيد به: مجمع الفائدة و البرهان، ج٥، ص٣٩ ـ ٧٢ ـ ١٠٠ و ج٨، ص٦٢، ١٠٦، ١٩٧، ٣٠٥ و ج٩، ص١١٥، ٣٢٣، ٣٢٤، و ج١٠، ص٢٦٢، ٤٧٩، ج١٢، ص١١٢، ٥٠٠ و ج١٤، ص ٣٢٣ و ٤٢٩.