از مشاهده شاگردان و نيز گستردگى تأليفات ايشان در مى‌يابيم كه علم رجال در نزد شاگردان اردبيلى به پيشرفت قابل توجهى دست يافته بود، امرى كه اشاره به نقش تفكرات اردبيلى در اهتمام بيشتر به رجال سندها دارد.

اين چهره‌هاى برجسته به خصوص مؤلفان المعالم و المدارك ـ نقش مؤثرى را در رسيدن مدرسه علاّمه حلّى به بالاترين سطح ممكن ايفا كردند، طورى كه شكل دهنده آخرين نسل اين مدرسه در طول دوران شيعه، پيش از ظهور اخبارى گرى بودند.

شيخ حسن (١٠١١ هـ) و اهتمام مضاعف به مقوله‌هاى ايمان و عدالت:

شيخ حسن فرزند شهيد دوم در نزاعى كه بر سر تعريف و شناسايى تقسيمات چهارگانه حديثى جريان داشت سهيم بود و برايمان و عدالت به عنوان دو شرط اساسى تأكيد كرد. شيخ حسن، شرط اسلام داشتن راوى را به خلاف علاّمه حلّى كافى نمى‌دانست، بلكه صفت ايمان را اضافه مى‌كرد و معتقد بود كه مشهور اصحاب، وجود ايمان را شرط مى‌دانند. (٩٨) اين بدان معنا است كه پذيرش اخبار از غير شيعيان جاى سؤال دارد، مگر در صورت وجود قرينه‌اى؛ همچون عمل اصحاب كه خبر را تقويت كند.

همچنين شيخ حسن، عدالت را نيز شرط مى‌دانست و اشتراط اين صفت را نيز به مشهور

(٩٧) محمد امين استر آبادى پايه گذار مكتب اخبارى اشاره مى‌كند كه ميرزا محمد استر آبادى در پيدايش مكتب اخبارى نقش داشته است؛ پس رجوع كنيد به : الفوائد المدنيه: المقدمة آل عصفور البحراني آن جا كه نصى را به زبان فارسى از كتاب «دانشنامه شاهى» از امين استرآبادى نقل مى‌كند و در آن، به اين مطلب تصريح مى‌كند وليكن آقاى جعفر سبحانى در اين موضوع ترديد دارد و مى‌گويد: عجيب است كه ميرزاى استرآبادى به اخبارى گرى كه به يقينى بودن كتب اربعه قائل است، دعوت كرده باشد و حال آنكه او از بزرگترين علماى رجال است و آقاى سبحانى سخن خود را با اين مطالب به پايان مى‌برد: «و على أيّ حال، نفس انسان به آن چه نقل شده قانع نيست» نگاه كنيد به: تاريخ الفقه الاسلامي و أدواره، ص ٣٨٧.
(٩٨) شيخ حسن، معالم، ص ٢٠٠.