فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧١ - پژوهشى در حد قصر نماز رضا معينى
روايات ديگرى نيز به همين مضمون وجود دارد كه ملاك قصر نماز را مسافت يك روز دانستهاند و همگى ظهور دارند در اين كه مقصود، روزِ روزه داران است، زيرا تعبير «روشنايى روز» آمده است. برخى از فقهاى ما به اين برداشت تصريح كردهاند بلكه در اين مسأله، اختلافى ميان فقها نيافتيم. اگر اين نبود، ممكن بود مقصود روايت از روشنايى روز، ما بين برآمدن آفتاب تا شكسته شدن شدت آن باشد، ولى با توجه به دلالت روايات و برداشت فقها، همان معناى اول درست است.
مقدار مسافت روز در شرع ، دو پيك است. گويا چون سير در روز به حسب مكانها و زمانها مختلف بوده، شارع به منظور دفع اين اختلاف آن را به دو بريد اندازهگيرى كرده است. علاوه بر اين، مسافت يك روز و دو بريد در واقع به يكديگر نزديك است؛ زيرا مقصود از سير يك روز، سير عمومى شتر بوده است. در روايت بجلى كه گذشت و در روايت ديگرى امام صادق (ع) مىفرمايد:
«إنّ التقصير لم يوضع على البغلة السفواء و الدابة الناجية و إنّما وضع على سير القطار»؛اندازهگيرى مسافت قصر براساس سير استر و اسب تندرو قرار داده نشده و بر سير قطار شتر قرار داده شده است .
«دوبريد» براى بيان اندازه دقيقترى از اندازه تقريبى «روز» بوده، و گرنه هر دو (بريد و روز) در نظر شرع يك چيز بوده، نه دو امر مختلف، تا جاى اين بحث باشد كه مدار مسافت بر هر دو است به گونهاى كه اجتماع آن دو [يك روز، و هشت فرسخ]در تحقق مسافت معتبر باشد، چنان كه از سخن برخى از فقها بر مىآيد. بر اين اساس اگر فرض شود مسير روز از دو بريد كمتر شود يا برعكس، مسافت شرعى تحققّ پيدا نكرده است...». (١)
سخنان صاحب
بنابر اين اگر صاحب جواهر و ديگر فقهايى كه مسافت دو بريد را اندازه تحقيق مسافت يك روز مىدانستهاند و بر اين اساس ميان روايات جمع كردهاند، در زمان ما مىبودند كه
(١) جواهر، ج١٤،ص ١٩٣ ـ ١٩٥.