٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩ - وضو در پرتو كتاب و سنّت

بنابراين آنچه را كه در اين سوره حلال يافتيد، حلال است و آنچه را در آن حرام يافتيد، حرام بدانيد.

ابو عبيد از ضمرة بن حبيب و عطية بن قيس نقل كرده است:

رسول خدا (ص) فرمود: مائده از نظر نزول، آخرين سوره از سوره‌هاى قرآن است. پس حلال آن را حلال و حرام آن را حرام شماريد.

فريابى و ابوعبيد و عبد بن حميد و ابن منذر و ابوالشيخ از ابى‌ميسره نقل كرده‌اند:

در سوره مائده هجده فريضه است كه در هيچ يك از سوره‌هاى قرآنى نيست و آيه منسوخى در آن وجود ندارد و يكى از آيات اين سوره، آيه {و إذا قمتم إلى الصلاة فاغسِلوا...} است.

ابو داود و نحاس در الناسخ از ابى ميسره عمروبن شرحبيل نقل كرده‌اند:

«از سوره مائده آيه‌اى نسخ شده است».

عبدبن حميد مى‌گويد: «به حسن گفتم: آيا از سوره مائده چيزى نسخ شده است؟ گفت: نه». (١)

همه اين روايات نشان مى‌دهد كه مائده آخرين سوره‌اى است كه نازل شده، بنابراين چاره‌اى جز عمل طبق آيات آن وجود ندارد و هيچ آيه‌اى از آن نسخ نشده است.

روايات بسيارى از امامان عليهم السلام وجود دارد كه نشان مى‌دهد مائده آخرين سوره‌اى است كه نازل شده و آيه‌اى از آن نسخ نشده است.

محمد بن مسعود عياشى سمرقندى با سند خود از امام على (ع) نقل كرده است:

برخى آيات قرآن با برخى آيات ديگر نسخ مى‌شود و اينكه كدام آيه، آخرين آيه است، بايد آن را از فرمايش رسول خدا (ص) به دست آورد. آخرين سوره‌اى كه بر حضرت نازل شد، سوره مائده است كه قبل از خودش را نسخ كرد و چيزى آن را نسخ نكرد. (٢)

شيخ طوسى با سند خود از امام صادق و امام باقر (ع) و آن دو از اميرالمؤمنين على (ع) نقل كرده‌اند كه در طى حديثى طولانى فرموده است:


(١) الدرا المنثور، ج٣، ص٣ـ٤.
(٢) نور الثقلين، ج١، ص٤٨٣.