همام مى‌گويد: يادم نيست دو يا سه بار پيامبر آن مرد را به اين كار واداشت. مرد پرسيد: نمى‌دانم نماز من چه عيبى دارد؟ رسول خدا (ص) فرمود: نماز هيچ يك از شما تمام نيست تا اين كه وضو را چنان كه خدا دستور داده است، تمام انجام دهد؛ به اين ترتيب كه صورت و دستانش را تا آرنج بشويد و سر و پاها را تا بر آمدگى روى پاها مسح كند. آن گاه تكبير گفته خدا را ثنا گويد؛ سپس «امّ القرآن» [فاتحة الكتاب] و آنچه اجازه داده شده و براى او ميسّر است بخواند، آن گاه تكبير گفته ركوع كند؛ يعنى دو كف دست را بر دو زانويش قرار دهد تا مفاصلش آرام گيرد. سپس بايستد به طورى كه كمرش راست شده و هر استخوانى به شكل اوليه خودش درآيد و بگويد: سمع الله لمن حمده. آن گاه تكبير گويد و به سجده رفته صورتش را بر زمين قرار دهد. همام مى‌گويد: و چه بسا فرمود: «پيشانى اش را بر زمين قرار دهد تا مفاصلش آرام گيرد، آن گاه تكبير گويد و بنشيند به طورى كه كمرش راست باشد». پيامبر چهار ركعت را تا پايان چنين توصيف كرد. آن گاه فرمود: تا چنان كه گفتم انجام ندهيد، نماز هيچ يك از شما تمام نيست.» (١)

١٣. از ابن عباس نقل شده است :

نزد عمر، سعد و عبداللّه بن عمر از مسح سخن به ميان آمد. عمربن خطاب به عبدالله گفت: «سعد فقيه‌تر از توست.» آن گاه عمر به سعد گفت: ما انكار نمى‌كنيم كه رسول خدا (ص) بر پاها مسح مى‌كرد، اما آيا از زمان نزول سوره مائده كه بعد ازسوره برائت، آخرين سوره قرآن است و همه احكام را استقرار بخشيد، پيامبر مسح مى‌كرد؟ (٢)

١٤. از عروة بن زبير نقل شده است:

«چون جبرئيل در آغاز بعثت بر پيامبر (ص) نازل شد، با اعجاز، چشمه آبى گشود و وضو گرفت و محمد (ص) نگاه مى‌كرد، جبرئيل صورت و دستانش را تا آرنج شست و سر و پاها را تا برآمدگى مسح كرد. پيامبر (ص) كارى را كه از جبرئيل ديده بود، انجام داد. (٣)

(١) حاكم، المستدرك، ج١، ص٢٤١.
(٢) الدر المنثور، ج٣، ص٢٩.
(٣) الخصائص الكبرى، ج١، ص٩٤.