گفته‌اند به آن جهت بوده كه در آن زمان مصداق مسافت يك روز، منحصر در هشت فرسخ بوده است. اين ديدگاه ـ چنانكه در مدارك و ذخيره آمده ـ از آن محقق و علامه است و در معتبر و تذكره و منتهى نيز به وضوح ديده مى‌شود.

٥. اقرب، تعيّن عمل به روايات مسافت يك روز و ترك عمل به روايات هشت فرسخ است. اين نظر از صاحب ذخيره است.

٦. تخيير بين مسافت يك روز و هشت فرسخ، به شرط معتدل بودن روز و سير و راه از نظر هموارى بدين معنا كه مخيّر است ملاك قصر نماز را مسير يك روز يا هشت فرسخ قرار دهد. در نتيجه با فراهم آمدن يكى از اين دو، نماز شكسته مى‌شود. اين قول از شهيدين نقل شده است.

٧ ـ ١٠. تخيير با حذف يا احتمال حذف يكى از آن سه قيد و يا همگى آنها. براى روشن شدن دقيق اين اقوال به مدارك وذخيره مراجعه شود.

١١. ملاك قصر نماز، هشت فرسخ به شرط يقين به آن است و گرنه، يك مسافت روز ملاك است. اين نظر از شهيد اوّل در ذكرى است.

١٢. ملاك قصر نماز، فقط هشت فرسخ است؛ اين ديدگاه در زمان ما شايع شده است.

متن سخنان قدما

١. صدوق در هدايه مى‌گويد: «... فإذا كان سفره أربعة فراسخ فلم يَرد الرجوع من يومه فهو بالخيار إنْ شاء أتمَّ و انْ شاء قصر». اگر سفر او چهار فرسخ بوده و اراده بازگشت در آن روز را نداشته باشد، ميان اتمام و قصر مخيّر است. (١)

٢. حلبى مى‌فرمايد:«... ثمانية فراسخ... أو كانت مسافته بريداً و رجع ليومه...». هشت فرسخ... يا مسافت او يك پيك بوده و همان روز برگردد. (٢)

٣. شيخ طوسى مى‌فرمايد: «... فإنْ كانت المسافة أربعة و اراد الرجوع من يومه

(١) الهدايه، ابن بابويه قمى، باب صلاة المسافر (٥٥)، ص ١٤٢.
(٢) اشارة السبق، ص ٨٧، چاپ جامعه مدرسين.