اين سخن هم باطل است، زيرا گوينده مى‌توانست با تكرار فعل، بين ترتيب و وضوح كلام، جمع كند و بگويد: «فامسحوا برؤوسكم و اغسلوا أرجلكم». در اين صورت، كلام گوينده، بيانگر ترتيب و در عين حال، عارى از هر گونه ابهامى بود.

مسح بر پاها در احاديث صحيح

از دلالت آيه وضو معلوم شد كه وظيفه مكلفان در مورد پاها مسح است. از آنجا كه اين آيه در اواخر زندگى پيامبر(ص) نازل شد و پس از آن هم نسخ نشد، به تنهايى در دلالت بر ادّعاى ما كافى است. اما در عين حال براى تقويت آن، رواياتى را از پيامبر (ص) و اصحاب او درباره لزوم مسح پاها نقل مى‌كنيم. با توجه به محدود بودن اين مقاله، به متن روايات بدون ذكر اسناد، اكتفا مى‌كنيم:

رواياتى از رسول خدا (ص) درباره مسح پاها

١. از بسر بن سعيد نقل شده است :

عثمان به محلى كه مردم اجتماع مى‌كردند آمد و خواست وضو بگيرد. او نخست مضمضه و استنشاق كرد؛ آن گاه صورتش را سه بار شست و دستانش را هر كدام سه بار شست و سر و پاها را هر كدام سه بار مسح كرد. سپس گفت: رسول خدا (ص) را ديدم كه چنين وضو گرفت؛ اى كسانى كه حضور داريد! آيا چنين است؟ گروهى از اصحاب رسول خدا (ص) كه نزد او بودند، گفتند: آرى. (٢)

٢. از حمران نقل شده است :

عثمان مقدارى آب طلبيد و با آن وضو گرفت؛ آن گاه خنديد. سپس گفت: آيا

(١) مجله «الفيصل» شماره ٢٣٥، ص ٤٨، مقاله ابى عبدالرحمن ظاهرى.
(٢) مسند احمد، ج١، ص١٠٩، حديث ٤٨٩.