صاحب تفسير المنار چون در مى‌يابد آيه در لزوم مسح پاها با دست مرطوب، ظهوردارد، تلاش مى‌كند با تمسك به پاره‌اى مصلحتها، آيه را از ظاهرش برگرداند. او مى‌گويد:

براى وجوب مسح روى پاها با دست مرطوب، حكمتى وجود ندارد؛ بلكه مى‌توان گفت: چنين مسحى خلاف حكمت وضوست؛ زيرا عروض رطوبت كم بر عضوى كه داراى غبار يا چرك است، بر آلودگى آن مى‌افزايد و دستى هم كه آن را مسح مى‌كند، آلوده مى‌شود.

آنچه صاحب تفسير المنار گفته، استحسانى است كه با وجود نص، نمى‌توان بر آن اعتماد كرد؛ زيرا احكام شرعى تابع مصالح واقعى است و بر ما واجب نيست كه از آن مصالح اطّلاع داشته باشيم. چه مصلحتى در مسح سر به مقدار يك انگشت يا دو انگشت وجود دارد كه شافعى گفته است: «هرگاه كسى با يك يا چند انگشت يا با كف دست مسح كند و يا دستور دهد كسى براى او مسح كند، كفايت مى‌كند»

در اينجا سخن ارزشمندى از امام شرف الدين موسوى وجود دارد كه عين آن را نقل مى‌كنيم:

ما ايمان داريم كه شارع مقدّس مصلحت بندگانش را در همه تكاليف شرعى ملاحظه كرده است. به اين معنا كه دستورى به آنها نداده مگر اين كه مصلحت آنها را در نظر گرفته و آنها را از چيزى نهى نكرده مگر اين كه در آن مفسده‌اى وجود داشته است.

با اين حال، هيچ يك از علل احكام را به لحاظ مصالح و مفاسد، به آراى بندگان وابسته نكرده است، بلكه ادله تعبدى محكمى براى احكام تعيين كرده و بندگان را مجاز ندانسته از ادله تعيين شده دست بردارند و به ادله ديگرى روى آورند.

نخستين دليل از سلسله ادلّه محكم، كتاب خداوند عزّ وجلّ است كه در آن به مسح سر و پاها در وضو حكم كرده است. بنابراين چاره‌اى جز گردن نهادن به اين حكم نيست. اما پاكى پاها از آلودگى بايد قبل از مسح احراز شود؛ زيرا ادلّه خاصى دلالت دارد طهارت اعضاى وضو قبل از شروع وضو، شرط است. (١)

(١) از اين رو مى‌بينيم كه پا برهنه‌ها و كارگران شيعى مثل كشاورزان و كسانى كه به پاكى پاهايشان در غير اوقات عبادت كه مشروط به طهارت است، اهميتى نمى‌دهند، به هنگام وضو ابتدا پاها را مى‌شويند، سپس وضو گرفته، بر پاها كه پاك و خشك شده است، مسح مى‌كنند.