اعتبار و حجيّت «ظنّ» به طور مطلق وجود ندارد. مهم‌ترين مقدمه اين دليل كه نام خويش را از همين مقدمه برگرفته است، انسداد راه علم و يقين، و دليل علمى (ظنّ خاصّ) در عصر ما براى رسيدن به بسيارى از احكام شرعى مى‌باشد.

شيخ انصارى و بيشتر اصوليان پس از او دليل انسداد را عقيم و ناتوان مى‌دانند. (١) مهم‌ترين نقد آنان بر دليل اين مى‌باشد كه در عصر غيبت اگر چه راه علم و يقين به بسيارى از مسائل شرعى مسدود است ولى راه علمى كه ظنّ خاص مى‌باشد مفتوح است و مهم‌ترين مصداق ظنِّ خاصّ، روايات و اخبار آحاد معتبر مى‌باشد.

آنچه در اين نزاع علمى شاهد و گواه آشكار بر ادعاهاى ما در باره محروميت‌ها و كاستى‌هاى عصر غيبت مى‌باشد، اعتراف و اذعان طرفين مخاصمه بر مسدود بودن راه علم و يقين در بسيارى از احكام شرعى در عصر غيبت است. شيخ انصارى اين حقيقت تأسف بار را امرى مسلّم و غير قابل انكار مى‌داند. وى مى‌گويد:

مقدمه نخست (از مقدمات دليل انسداد) نسبت به مسدود بودن راه علم و يقين در بيشتر احكام شرعى نيازمند به اثبات نيست، زيرا بديهى است دلايلى كه سبب علم تفصيلى به احكام مى‌گردند، بگونه‌اى كه نيازمند به امارات و قراين غير علمى نباشند، بسيار كم هستند. (٢)

بيشتر اصوليان و فقيهان پس از شيخ همچون او اگر چه دليل انسداد را بر اعتبار مطلق ظنّ نپذيرفته‌اند، ولى مقدمه انسداد راه علم را در دوران ما كه عصر غيبت معصوم (ع) مى‌باشد واقعيتى غير قابل انكار مى‌دانند. به عنوان نمونه بيانات و تقريرات محقق نائينى ذكر مى‌گردد:

(١) برخى از صاحب نظران معاصر همچون استاد معظّم حضرت آيت اللّه‌ سيد موسى شبيرى زنجانى (دام ظلّه) بر اين باورند كه از جمع بندى نهايى كلمات شيخ انصارى در رسائل در مبحث انسداد و نيز مباحث حجيت خبر واحد، بدين نتيجه مى‌رسيم كه وى ـ كما هو المختار ـ متمايل به نظريه انسداد مى‌باشد، از اين رو بر خلاف ادله ظنّى مطلق همچون شهرت فتوا نمى‌دهد. مراجعه شود به سلسله جزوات حضرت استاد، كتاب نكاح، جلد دهم، درس ٣٥٨.
(٢) انصارى، مرتضى، فرائد الاصول، ص١١٢.