عصر نزول آيه قرار دهد و در نظر بگيرد اين كلام خدا را از دهان رسول خدا (ص) يا اصحابش مى‌شنود. در اين صورت، آنچه از آن مى‌فهمد بين خود و خدايش حجّت خواهد بود و قطعاً به احتمالات و وجوهى كه پس از آن ظاهر مى‌شود، اعتماد نخواهد كرد.

اگر اين آيه را بر يك عرب كه دور از فضاى مباحث فقهى و اختلافاتى كه ميان مسلمانان در كيفيت وضو وجود دارد، عرضه كنيم و از او بخواهيم آنچه را از آيه مى‌فهمد براى ما بيان كند، به روشنى و بدون اينكه فكر كند كه آيا «أرجلكم» عطف بر «رؤوسكم»است يا بر «وجوهكم» خواهد گفت: وضو مشتمل بر دو شستن و دو مسح است. او درك مى‌كند كه آيه شريفه از دو جمله تشكيل شده و در هريك از آنها به حكمى تصريح گرديده است:

در جمله نخست، يعنى «فاغسلوا وجوهكم و أيديكم إلى المرافق» ابتدا حكم شستن «وجوه» آمده، آن گاه «ايدى» بر آن عطف شده است. بنابراين حكم «أيدى» به دليل عطف بر «وجوه»، حكم «وجوه» را دارد.

در جمله دوم، يعنى «وامسحوا برؤوسكم و أرجلكم إلى الكعبين» ابتدا حكم مسح «رؤوس» مطرح شده، آن گاه «ارجل» بر آن عطف شده است. بنابراين حكم «ارجل» به دليل عطف شدن بر «رؤوس» حكم «رؤوس» را دارد. واوِ عطف كه ميان «رؤوسكم» و «أرجلكم» آمده، نشان دهنده اين است كه حكم پس از واو با حكم قبل از آن، يكى است و هيچ عرب اصيلى بين حكم «رؤوس» و حكم «أرجل» تفاوت قائل نمى‌شود، بلكه آن را مخالف ظاهر آيه مى‌داند.

٢. تمسّك به روايات منسوخ شستن پاها.

از برخى روايات استفاده مى‌شود كه شستن پاها به هنگام وضو به جاى مسح، سنّت بوده و پيامبر(ص) در بخشى از عمرشان به آن دستور داده‌اند. اما وقتى سوره مائده نازل شد كه در آن آيه وضو و دستور مسح پاها به جاى شستن آنها وجود دارد، سنّت قبلى نسخ شده و وظيفه اين مى‌شود كه در وضو پس از شستن دستها، سر و پاها مسح شود. پس از گذشت زمانى، برخى كه ناسخ و منسوخ را نمى‌شناخته‌اند، به سنّتى كه نسخ شده عمل مى‌كنند و همين موجب اختلاف بين مسلمانان مى‌شود. غافل از اينكه پس از نزول قرآن، كه حاوى سوره مائده، يعنى