بيشتر فقيهان شيعه موارد وجوب زكات را در نُه مورد دانسته‌اند، اما بررسى دلايل قرآنى و روايىِ اين موضوع نشان مى‌دهد كه نه تنها هيچ آيه‌اى بر چنين انحصارى دلالت ندارد، بلكه آيات گوناگونى حكايت از اطلاق و عموميت در موارد زكات دارد. روايات نيز اگرچه در اين زمينه متعارض به نظر مى‌رسد، ولى جمع مطلوب ميان آنها اقتضا مى‌كند كه تفاوت آنها را برخاسته از تغيير شرايط زمانى و مكانى بدانيم و اين گوياى اين نكته است كه شارع مقدس موارد خاصى را براى زكات تعيين نكرده است، بلكه تعيين آن از احكام حكومتى است كه به دست حاكم اسلامى و براساس شرايط و مقتضيات هر عصر مى‌باشد.

مقدّمه

هر كس اندكى با اسلام و احكام آن آشنايى داشته باشد، اهميت زكات و جايگاه رفيع آن را در اسلام به خوبى مى‌داند. قرآن كريم در آيات متعدّدى (٢٨ آيه) زكات را در كنار نماز