در اينجا اقوال و احتمالاتى در مدارك و ذخيره آمده، مطرح مى‌شود كه آيا «سير» و «روز» و «مكان» از نظر سرعت حركت و كوتاه و بلندى روز و هموارى و ناهموارى راه بايد متوسط باشد يا مطلقاً محاسبه هر سير و روز و مكان، كافى است؟

گفتيم ميزان، مسافتى است كه غالب مسافران در يك روز طىّ مى‌كنند. طبعاً مراد از سير نيز سرعت سير غالب افراد است و مراد از مكان نيز راهى است كه غالب افراد مى‌روند، ولى «روز» در روايات، مطلق آمده است.

حاصل كلام، آن كه روايات، «مسير يك روز» را ملاك قصر نماز قرار داده‌اند و «هشت فرسخ» و «بريد» و «ميل» همگى مصداقِ يك كلّى هستند و مصداق بودن آنها منحصر در همان زمان بود. از اين رو اگر هزاران روايت نيز در مورد «هشت فرسخ» و «بريد» و «ميل» وارد شده باشد، به ملاك بودن «مسير يك روز» زيان نمى‌رساند و موجب ترجيح نمى‌شود ؛ زيرا ميان كلى و مصداق ـ بسان عام و خاص ـ تعارض وجود ندارد.

(٣) ١. روايات هشت فرسخ لفظاً (ثمانية فراسخ)، يا معنا (بريد و بريدين). ٢. روايات مسير يك روز . ٣. روايات تعليل (تعيين هشت فرسخ به علت آن كه مسيرِ يك روز بوده است). ٤. رواياتى كه هر دو (روز و هشت فرسخ) را آورده است مانند صحيح ابى ايوب از حضرت امام صادق (ع): «سئلته عن التقصير فقال بريدين أو بياض يوم؛ از حضرت از حدّ قصر سؤال نمودم، فرمود: دو پيك يا سفيدى يك روز». در اين روايت نيز چون هشت فرسخ، مصداق كلّى طى مسافت در يك روز در آن زمان بوده، مطرح شده نه اين كه مراد تخييرِ بين يك روز و هشت فرسخ باشد، چرا كه خلاف صريح روايات خصوصاً صحيح بجلى است. با اين بيان، مراد از موثقه سماعه نيز روشن مى‌شود: «فى مسير يوم و ذلك بريدان و هما ثمانية فراسخ؛ قصر در مسير يك روز است و آن دو بريد است و دو بريد هشت فرسخ مى‌باشد». [وسائل الشيعة، ج ٥، ابواب صلاة المسافر، باب ١].