همچنين در روايات فراوان و متواترى كه از شيعه (١) و سنّى (٢) به ما رسيده زكات، پس از نماز، مهم‌ترين پايه دين محسوب شده و علما و فقهاى همه مذاهب اسلامى وجوب آن را از ضروريات اسلام دانسته‌اند.

اما با اين همه عظمت و اهميتى كه زكات در اسلام دارد، حق آن، چنان كه شايسته آن است، ادا نشده و به رغم گذشت زمان و تغيير موضوعات، همچنان مباحث آن در قالب موضوعات و شرايط عصرهاى گذشته مطرح مى‌شود. «موارد وجوب زكات» يكى از مباحث بسيار مهم زكات است كه در فقه شيعه تحوّل قابل ملاحظه‌اى نيافته و كماكان در قالبهاى گذشته مطرح مى‌شود. با آنكه بر اثر پيشرفت تمدن و تغيير شرايط زندگى، در منابع و موارد ثروت تغييرات بنيادينى صورت گرفته، هنوز اكثر فقهاى شيعه بر اين عقيده‌اند كه زكاتِ مال فقط در موارد نه گانه گندم، جو، خرما، كشمش، طلا و نقره مسكوك، شتر، گاو و گوسفند واجب است.

اين موارد نه گانه در زمان پيامبر (ص) و زمانهاى نزديك به آن، منابع اصلى ثروت مردم بوده است ولى امروزه اين گونه نيست. امروزه در معاملات به جاى درهم و دينار، انواع مختلف پول رايج است، شتر، گاو و گوسفند بيابان چر، هم به ندرت يافت مى‌شود؛ غلاتى مانند خرما و كشمش در بسيارى از مناطق كشت نمى‌شود و بر فرض آنكه كشت شود، مقدار آن در برابر ثروتهايى مانند املاك و مستغلاّت گران قيمت، كارخانجات و شركتهاى بزرگ، مزارع و باغات بزرگ ميوه، درآمد شغلهاى آزاد و... بسيار ناچيز است. اين در حالى است كه موارد هشت گانه مصرف زكات كه به صراحت

(١) وسائل الشيعه، ج١، ص٧.
(٢) صحيح مسلم، ج١، ص١٧٦.