فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٦ - نگاه فقهى ملااحمد نراقى به اسراف محمد رحمانى

معطوف عليه اين است كه اسراف هم گناه باشد و با اثبات گناه بودن اسراف حرمت آن نيز ثابت خواهد شد؛ زيرا ميان گناه و حرمت ملازمه است.

آيات ديگرى نيز بر حرمت اسراف دلالت دارد، اما به جهت پرهيز از اطاله سخن، از نقد و بررسى استدلال به آيات ديگر خوددارى مى‌كنيم.

در هر صورت اين سه آيه و آيات ديگر دلالت بر حرمت اسراف دارند و اطلاق آيات، تمام موارد را شامل مى‌شود، مگر دليل يا قرينه‌اى قائم شود كه بعضى از موارد اسراف، حرام نيست.

اشكال و جواب محقق نراقى

ممكن است بر اطلاق و عموم آيات اشكال شود به اين كه رواياتى دلالت دارد بر اين كه اسراف در استعمال بوى خوش، وضو، حج و عمره حرام نيست. بنابراين آيه نمى‌تواند اطلاق داشته باشد. اين اشكال را محقق نراقى نيز مطرح كرده و در مقام پاسخ، دو جواب مى‌دهد:

در مورد آنچه در برخى از روايات وارد شده مبنى بر اين كه در بوى خوش، وضو، حج، عمره، خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها اسراف نيست، بايد گفت:

اوّلاً، مقصود، نفى اسراف به طور كلى نيست تا گفته شود: كسى كه ديوار و سقف خانه‌اش را با آب گلاب مى‌شويد... يا اگر در روز روشن چراغ‌ها را روشن كند، اسراف نكرده بلكه مدلول روايات اين است كه فراوانى در اين امور مطلوب است و تجاوز، فى الجمله بخشيده شده است.

ثانيا، به فرض تسليم، اين روايات به منزله استثنا و تخصيص به شمار مى‌آيد. (٢٨)

تفصيل اين پاسخ، جداگانه خواهد آمد.