٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٤ - ميراث غير مسلمان آیت الله سيدمحمود هاشمى شاهرودى

اين روايت را كلينى در كافى (٧١)و شيخ طوسى در استبصار و تهذيب (٧٢)هم نقل كرده‌اند، اما در نقل تهذيب، جمله «اولاد مسلمون» ساقط شده است.

دوم:روايت ابن ابى عمير از قول افراد متعددى از امام صادق (ع):

«فى يهودي أو نصراني يموت وله أولاد غير مسلمين، فقال: هم على مواريثهم.» (٧٣)

اين روايت را فقط شيخ طوسى در تهذيب (٧٤)نقل كرده است.

بسيار احتمال مى رود كه اين دو روايت، يك روايت باشد كه هم ابن ابى نجران و هم ابن ابى عمير هردو به نقل از افراد متعددى آن را از امام صادق (ع) نقل كرده‌اند؛ زيرا الفاظ هردو روايت، يكسان است. در نقل تهذيب، جمله «أولاد مسلمون» ساقط شده است و هردو حديث درتهذيب به يك صورت نقل شده‌اند، ولى شيخ طوسى در استبصار، اين حديث را همان گونه كه در كتاب كافى آمده، نقل كرده است و با اين وصف، مى توان مطمئن شد كه هنگام استنساخ تهذيب، جمله «اولاد مسلمون» از قلم افتاده باشد. چرا كه سهال از ميراث كافرى كه فرزندان او نيز كافر باشند، بى وجه است، آن چه نياز به سهال دارد، اين فرض است كه مورّث كافر فرزندان مسلمانى نيز داشته باشد. بر فرض كه در روايت تهذيب، حذفى رخ نداده باشد، باز مقتضاى اطلاق روايت اين است كه اگر اين كافر، فرزندان يا وارثان مسلمانى در طبقه ديگر داشته باشد، آنان نيز سهم ميراث خود را دارند.

براساس آن چه گفتيم، هردو حديث دلالت برعدم حجب دارند و وارث كافر حتى با وجود وارث مسلمان، از مورّث كافر ارث مى برد. از اين رو برخى از فقها آن را حمل بر تقيه يا معناى ديگرى كرده‌اند:


(٧١)الكافى، ج٧،ص ١٤٦،ح٢.
(٧٢) استبصار،ج٤،ص ١٩٢، ح٧٢٢؛ تهذيب، ج٩،ص ٣٧١،ح ١٣٢٧.
(٧٣) وسائل الشيعه، ج ٢٦، ص ٢٥، ب ٥ از ابواب موانع الارث، ح ٣.
(٧٤) تهذيب، ج٩، ص ٣٧٢، ج ١٣٣٠.