فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١ - ميراث غير مسلمان آیت الله سيدمحمود هاشمى شاهرودى
در مختلف، اين روايت را با عنوان «ما رواه مالك بن اعين عن الباقر(ع)» نقل كرده است. (٦١)كشّى همراه اسامى برادران زراره كه آنان را به استقامت و فضل ياد كرده است، از مالك بن اعين اسم نبرده است و توثيقى در باره او بيان نكرده است. برخى از علماى رجال آوردهاند كه زراره دو برادر ديگر نيز داشته به نامهاى مالك بن اعين و قعنب بن اعين و اين دو در ميان اصحاب اهميتى نداشتهاند يا از مخالفان بودهاند. (٦٢)از اين رو آيت الله خويى در معجم رجال، استظهار كرده است كه مالك بن اعين كه در اسانيد آمده، مالك بن اعين جهنى بصرى (٦٣)است و او نيز از كسانى است كه توثيق آنان اثبات نشده است. بر اين اساس، سند اين روايت اگر به اطمينان نگوييم ناموثق است، دست كم مردد است ميان موثق و ناموثق.
ممكن است گفته شود: نقل صاحب وسايل از نسخه معتبرى است كه شايد در اختيار او بوده است و اين نقل او براى ماحجت است؛ زيرا او در سلسله اجازات خود، طريق معتبر و پيوستهاى به صاحبان كتب اربعه داشته است، بر خلاف نسخههاى امروزى من لايحضره الفقيه كه در اختيار ما است، اگر چه اصل آن قطعى و متواتر است، اما در موارد اختلاف نسخهها، نمىتوان فقط عبارت نسخه چاپى را قطعى دانست، شايد نسخه صحيح خلاف آن باشد و نسخه صاحب وسايل، نسخه صحيح باشد. از آن جا كه نسخه صاحب وسايل، طريق تعبدى معتبرى دارد، تا علم به خلاف آن پيدا نكنيم، براى ما حجت خواهد بود. بنابر اين با نقل صاحب وسايل، اثبات مى شود كه اين حديث را عبدالملك بن اعين از امام باقر (ع) نقل كرده است و اين منافاتى ندارد با نقل كلينى و شيخ طوسى كه همين حديث را مشخصاً از مالك بن اعين نقل كردهاند، روشن است كه ميان اين دو نقل،
(٦١) مختلف الشيعه، ج٩،ص٧٤، چاپ مركز الأبحاث الاسلاميه.
(٦٢) تاريخ آل زراره (لأبي غالب الزراري) ج ١، ص ١٢ و ٣٥ و ٩٩. ر.ك: رجال ابن داود، ص ٤٠٤، القسم الثانى.
(٦٣) معجم رجال الحديث، ج ١٥، ص١٦١، و ١٦٤.