٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٨ - نگاه فقهى ملااحمد نراقى به اسراف محمد رحمانى

{واسعا فهلاّ اقتصدت فيه كما أمرتك و لم تسرف و قدنهيتك عن الاسراف؟ } (٣٠)

امام صادق(ع) ضمن حديثى طولانى مى‌فرمايد: خداوند در بسيارى از آيات فرموده است كه مسرفان را دوست ندارد. پس آنان را از اسراف و تقتير (سختگيرى) منع كرده است... رسول خدا فرموده: دعاى چند گروه از امت من مستجاب نمى‌شود... از جمله مردى كه خداوند رزق فراوان به او داده و او همه آنها را انفاق كرده، سپس از خداوند طلب رزق مى‌كند. خداوند در پاسخ مى‌گويد: مگر به تو رزق واسع ندادم، پس چرا ميانه روى و اعتدال را پيشه نكردى و چرا اسراف كردى در حالى كه تو را از اسراف نهى كردم؟

دلالت روايات بر حرمت از چند فقره آن ممكن است استفاده شود:

فراز اوّل:در صدر روايت، ضمن تأكيد بر اين كه خداوند در بسيارى از آيات فرموده است كه مسرفان را دوست ندارد، امام تصريح كرده: خداوند نهى از اسراف كرده و در پايان نيز ضمن توبيخ در مورد اسراف، مى‌فرمايد: خداوند از اسراف نهى كرده است. پرواضح است ظهور اولى نهى در حرمت است، مگر قرينه‌اى برخلاف داشته باشيم.

به اين مضمون روايات ديگرى نيز رسيده است؛ از جمله روايت عامر بن جزاعه:

عن أبي عبداللّه‌(ع): إنه قال لرجل: اتقّ اللّه‌ و لاتسرف و لاتقتر و لكن بين ذلك قواما. إن التبذير من الإسراف؛ (٣١)

امام صادق(ع) خطاب به مردى فرمود: تقواى الهى پيشه كن؛ اسراف و سخت‌گيرى نكن؛ ميان اسراف و سخت‌گيرى، قوام و اعتدال است.

در روايات فراوان، ائمه(ع) از اسراف نهى كرده‌اند، ليكن محقق نراقى آنها را گزارش نكرده است، از جمله روايت محمد بن خالد، (٣٢)اسحاق بن عمار. (٣٣)


(٣٠) وسائل الشيعه، باب ٥ از ابواب مقدمات التجاره، ج ١٢، ح ٦، ص ١٤
(٣١) كافى، ج ٣، ص ٥٠١، ح ١٤
(٣٢) ـ وسايل الشيعه، باب ٤ از ابواب استحباب ملازمة الصفات الحميده، ج ١٥، ص ١٨٧، ح ١٤
(٣٣) همان، باب ٦٢، از ابواب ان الثابت فى القصاص هو القتل بالسيف، ج ٢٩، ص ١٢٧، ح ٢